Velayet-i Fakihin Delilleri (Akli Delil)
Velayet-i fakih konusunda, en önemli konulardan biri “velayet-i fakihin delilleri”dir.
Sürekli şu soru sorulmuştur: İslami toplumda neden fakih diğerlerinden üstün sayılır ve neden o bütün insanlar üzerinde velayet sahibidir?
Bu soruya şöyle cevap verilir: Velayet-i fakih’e dair delil, hem aklen hem naklen açıklanabilir. Yani hem akıl, gaybet döneminde bir Müslüman’a velayet-i fakih’e itaat etmesini emreder, hem de İslami rivayetler bunu destekler.
Velayet-i fakih’e Dair Akli Delilin İncelemesi
İnsan toplumsal bir varlık olarak yaşar ve bu yaşamla manevi kemaline erişmek ister; bunun için iki temel unsura muhtaçtır:
1. İlahi yasa; ilahi oluşu sebebiyle eksiklik, zayıflık ve yanlışlıktan uzak olmalıdır. Böylece hem toplum düzenini sağlayacak hem de ona uymak herkesin saadetini garantileyecektir. Bu yasa, insanlığın kıyamete kadar kapsamlı programı olan “ilahi kitap” ve “sünnet”tir.
2. Bu yasayı tam olarak uygulamakla yükümlü, âlim ve âdil olan bir yönetici.
Bu iki unsurdan biri bile eksik olursa insan toplumu kargaşa, bozulma ve fesada sürüklenir.
Bu akli delilin sonucu, peygamberlerin nübüvvetinin zaruretini ve Peygamber’in (s.a.a.) ardından masum imamların imametinin gerekliliğini gösterir. Yani ilahi hükümleri uygulamak ve Allah’ın emirlerini hayata geçirmek için en uygun kişi “masum imam”dır.
“Masum”; düşünce, davranış ve amelde günah, hata ve eksiklikten uzak olan kimsedir. Şimdi akla soralım: Masuma erişilemediğinde ne yapılmalıdır?
Akıl şöyle cevap verir: Toplumsal düzenin gerekliliği ve insanın manevi ve ilahi kemaline ulaşma çabası devam ettiğine göre, masuma en yakın kişi onun yerine geçmelidir.
Bu hususun açıklaması şöyledir: Masumun ümmetin velayetini ve liderliğini üstlenmeye layık olmasının nedeni, dine ve dini bilgilere tam olarak hakim olması; takvası, sakınması ve ismetidir. Bu özellikler, ümmetin maslahatlarını şahsi çıkarlar ve nefsani arzular uğruna feda etmemesini sağlar.
Masumun liyakatindeki bir diğer etken de toplumsal meseleleri kavrayışı, idaresi ve onları yönetme yeteneğidir.
O halde gaybet döneminde masuma erişim mümkün değilse, bu niteliklere diğer insanlardan daha fazla sahip olan kişiye yönelmek gerekir. Bu kişi, halkın ve toplumun işlerini düzenleme yeteneğine sahip, takvalı ve ehil fakihten başkası değildir.
Zira fakih olmayan biri İslam’ı, hükümlerini ve ilimlerini tam olarak bilmez; dolayısıyla Allah’ın kanunlarını uygulayamaz. Bilgili fakat takvasız ve adaletsiz kişi ise kendi ve diğerlerinin nefsani arzularına kapılabileceğinden Müslümanların yönetimini emniyetli şekilde sürdüremez. Aynı şekilde yönetim kabiliyeti yoksa, toplum işlerini idare etme gücünden yoksun kalır ve zaruri hallerde Müslüman toplum için doğru ve faydalı kararlar veremez.
Alıntı: Negin-i Âferineş kitabı
