İki iftar sofrası kuruluyor: İkincisi teravih namazından sonra, camide

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) İlahiyat Fakültesi öğrencisi 24 yaşındaki Malili Hasan Dante AA muhabirine Mali’deki ramazan kültürünü, iftar sofralarına özgü yemeklerden cami merkezli dayanışma geleneğine, tefsir hatimlerinden bayram uygulamalarına kadar uzanan dini ve toplumsal pratikleri anlattı, Türkiye’deki ramazan tecrübesiyle karşılaştırdı.

2018 yılında Ankara’daki Uluslararası Prof. Dr. Muhammed Hamidullah Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde eğitim almak üzere Türkiye’ye geldiğini belirten Dante nüfusunun yaklaşık yüzde 95’i Müslüman olan Mali’de ramazan ayının büyük coşkuyla karşılandığını dile getirdi.

Ayın başlangıcının resmi olarak dini otoriteler tarafından ilan edildiğini söyleyen Dante, Mali’de İslam Konseyi olarak bilinen ve Müslümanların temsilcisi konumundaki yapının hilalin görülmesiyle ramazanın başladığını duyurduğunu aktardı.

“Ramazanda çalışma ve okul saatleri değişir”

Dante, ramazanın başlamasıyla birlikte günlük hayatın belirgin şekilde değiştiğini belirterek, “Mali’de ramazan boyunca çalışma saatleri ve eğitim düzeni farklılaşır. Okullar genellikle sabah saatlerinde eğitim verir, öğleden sonra boş bırakılır. Pazar yerleri ve iş yerleri geç açılır, geç kapanır. Sabah 8-9 gibi ülkede hayat adeta durmuş gibidir, ancak akşam saatlerinde her yer daha renkli ve hareketli olur. Türkiye’de olduğu gibi, sahura kadar sokaklar canlılığını korur.” dedi.

Dante Türkiye’deki mukabele geleneğine benzer şekilde tefsir hatimleri yapıldığını da aktararak “Ramazan boyunca Kur’an-ı Kerim baştan sona meal ve tefsir eşliğinde okunur. Bu uygulama, özellikle gençlerin dini bilgi ve bilinç düzeyine önemli katkı sağlar.” diye konuştu.

Dante Mali’de teravih namazlarının yanı sıra ramazanın son 10 gününde teheccüd namazlarıyla ibadetlerin daha da yoğunlaştığını, uykuya pek vakit kalmadığını söyledi.

İftarda iki sofra kuruluyor

Ramazan sofralarının Mali’de oldukça renkli olduğunu söyleyen Dante iftar geleneğinin Türkiye’den bazı yönleriyle farklılaştığını anlattı.

Dante, Mali’deki iftar sofraları için “Mali’de Türkiye’deki gibi tek bir iftar sofrası olmuyor. Orucumuzu daha çok içecekler ve çorbalarla açıyoruz sonra namaza gidiyoruz. Namazdan sonra asıl akşam yemeğini yiyoruz. Yani aslında iki sofra kuruluyor.” diye konuştu.

Batı Afrika mutfağının baharatlı ve aromatik yapısına dikkati çeken Dante ramazan ayında özellikle zencefilli ve naneli çayların vazgeçilmez olduğunu belirterek bu içeceklerin hem serinletici hem de enerji verici özelliklere sahip olduğunu ifade etti. Buğdaydan yapılıp zencefil ve nane ile tatlandırılan “moni” isimli çorbanın da ramazan sofralarında önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.

Türkiye’deki ramazan pidesini çok sevdiğini söyleyen Dante “Bizde de ‘momi’ dediğimiz Türkiye’deki ramazan pidesine benzer bir ekmek türü var. Daha çok pişiye benziyor. Bu ekmek kimi zaman tuzlu, kimi zaman şekerli hazırlanıyor.” ifadelerini kullandı.

“Mali’de cami merkezli iftar geleneği”

Mali’de iftar organizasyonlarının büyük ölçüde cami merkezli yapıldığını vurgulayan Dante, bu geleneğin toplumsal dayanışmayı güçlendirdiğini söyledi.

Dante, “Camilerde yapılan iftarlar tek bir kişinin sponsorluğunda olmaz. Evlerde yapılan yemekler camiye getirilir ve herkes katkı sunar. Bu sayede maddi imkanı sınırlı olan kişiler de rahatlıkla iftar yapabilir.” dedi.

Türkiye’de ise ev iftarlarının daha yaygın olduğunu fark ettiğini belirten Dante, özellikle lise ve üniversite yıllarında öğretmenlerinin ve arkadaşlarının evlerinde farklı sofralara misafir olduğunu söyledi.

Türk mutfağını da çok sevdiğini belirten Dante, “Türkiye’ye geldikten sonra çok farklı ev sofralarına şahit oldum. Hocalarımız sağ olsun, bizi yalnız bırakmadılar.” ifadelerini kullandı.

“Diş kirası beni çok şaşırttı”

Türkiye’de Mali’de olmayan bazı geleneklerle karşılaştığını söyleyen Dante, “Türkiye’de ramazana dair beni en çok şaşırtan gelenek ‘diş kirası’ oldu. Bu gelenek Mali’de yok maalesef, keşke olsaydı. Öğrenci dostu bir gelenek.” dedi.

Mali’deki Ramazan Bayramlarına da değinen Dante, bayramlaşma kültüründe büyüklere öncelik verildiğini söyledi.

Dante, “Çocuklar rengarenk kıyafetlerle kapı kapı dolaşarak şeker ve harçlık toplar. Önce mahallenin hocası ya da en büyükleri ziyaret edilir. Sonra gençler grup halinde tüm komşuları dolaşır.” diyerek yaşananları anlattı.

Türkiye’de ramazan ayını geçirmenin kendisi için özel bir anlam taşıdığını belirten Dante, “Türkiye’de okuduğum için her yıl Mali’de ramazan ayını geçiremiyorum. Ama Türkiye’yi çok seviyorum ve tüm farklılıklara rağmen Türkiye’de ramazan ayını geçirmek benim için muazzam bir şey. Farklı kültürlerin aynı ayın manevi atmosferinde buluşması beni çok etkiliyor.” diyerek sözlerini sonlandırdı.