Mehmet Şimşek ve Fatih Karahan Londra’da yatırımcılara neler anlattı, yatırımcılar ne anladı?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, 1-2 Nisan tarihlerinde Londra’da yatırımcılarla ve finans dünyasıyla bir araya geldi.

İki gün süren toplantıların ana gündemi Ortadoğu’daki savaşın Türk ekonomisine etkileri ve ekonomi yönetiminin bu olumsuz sonuçlarla nasıl başa çıkacağıydı.

Peki Şimşek ve Karahan’ın Londra’daki sunumları nasıl karşılandı?

2 Nisan’daki toplantıya katılan BlueBay Varlık Yönetimi’nden Tim Ash, Türk delegasyonunun sunumunun iyi karşılandığını söyledi.

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Ash, toplantılarda Türk ekonomisinin dayanıklılığı konusunda güven verildiğini aktardı ve ekledi:

“Türkiye büyük bir petrol ithalatçısı olduğu için bundan etkilenmemesi kaçınılmaz fakat şu ana kadar durumu oldukça iyi idare ettiler. Faizleri artırmadılar, Merkez Bankası rezervlerini kullanarak da olsa Türk Lirası’nı savunmayı başardılar. Türkiye’nin CDS risk primi arttı ama bu artış önceki dönemlerdeki kadar keskin olmadı.”

Savaş başladığından bu yana Merkez Bankası net döviz rezervlerinin yarıya yakınını sattı.

Türkiye’nin buna ne kadar devam edilebileceğini sorduğumuz Ash, Türkiye’nin mevcut duruma birkaç ay daha dayanabileceğini fakat petrol fiyatının 150 doları aştığı ve savaşın aylarca devam ettiği bir senaryonun çok farklı sonuçları olacağını söyledi.

Ash, Türk heyetinin Londra’daki temaslarında hedeflediği gibi yatırımcılara güven verip veremediği sorusuna ise şöyle yanıt verdi:

“Böylesi zor bir durumda iyi bir iş çıkardılar. Görüşmeden çıktıktan sonra onların yetkinliklerine güvendiğimi hissettim. Savaşın uzaması nedeniyle Türkiye’nin enerji kaynaklı daha büyük bir şok hissetmesi durumunda sıkılaşmaya gideceklerini düşünüyorum çünkü enflasyonu düşürme planlarının temelinde mevcut kur rejimi yer alıyor.”

Ash savaşın pek çok belirsizlik getirdiğini, Türkiye’nin enerji risklerine karşın Körfez ülkelerinin turistlerini kendisine çekerek kazançlı bile çıkabileceğini de ekledi.

Sunumdaki senaryolar

Londra’daki toplantılarda kullanılan sunumda, savaşın Türkiye’ye etkilerinin “olumsuz fakat yönetilebilir olduğu” vurgulandı.

Türkiye’nin güçlü yanları olarak enerji tedarikinin etkilenmemesi, bütçede esneme payı olması sayesinde petrolden alınan verginin azaltılarak enflasyona etkisinin sınırlandırılabilmesi gösterildi.

Geçen yıl ocak ayında Türkiye’nin büyük bir kısmının ciddi kuraklık çekerken bu yıl kuraklığın sonlandığı ve bunun da enflasyonu düşürmeye katkı vereceği aktarıldı.

Sunumda Türkiye’nin önceliğinin enflasyonu düşürmek olduğu ve Ortadoğu’daki krizin de ekonomik reformları hızlandırmak için kullanılacağı belirtildi.

Dikkat çeken bir diğer slayt ise savaş kaynaklı döviz talebinin, görevden uzaklaştırılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasından sonraki taleple karşılaştırılmasıydı.

Buna göre 2025’te İmamoğlu’nun gözaltına alınmasından sonraki bir ay içinde döviz talebi 4,9 milyar dolar olurken, bu yıl savaşın ardından ilk ayda 3,3 milyar dolar oldu.

19 Mart 2025’ten sonra yabancıların bir ay içinde ülkeden çıkardığı para 39,7 milyar dolar olurken, savaştan sonraki bir ayda bu 22,9 milyar dolarda kaldı.

Türkiye’nin NATO üyesi olması nedeniyle güçlü bir caydırıcılığı olduğu ve savaşın Türkiye’ye sıçrama ihtimalinin son derece düşük olduğu da vurgulandı.

Bu sürecin Türkiye’nin savunma ihracatını artırma potansiyeline de dikkat çekildi.

Peki sunumda öne çıkarılan bu özellikler ve işlenen senaryolar ne kadar gerçekçi?

Hassas dengeler ve gözardı edilen riskler

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Altınbaş Üniversitesi’nden Prof. Hayri Kozanoğlu, sunumlarda Türkiye’nin güçlü yanları vurgulanırken zayıf yanlarınınsa gözardı edildiği görüşünde:

“Sunumda varsayıldığı şekilde 2026 için petrolün ortalama varil fiyatının 85 dolar civarında olması durumunda enerji ithalatının faturası 20 milyar dolar artacak.

“Sunumda Türkiye’ye Ortadoğu ülkelerinden gelen turistlere bakılmış fakat savaş ortamlarında genel olarak seyahate çıkma eğilimi düşer, özellikle de Avrupa’da. Ben Türkiye’nin buradan da 10 milyar dolar civarında bir kaybı olacağını düşünüyorum.

“Sunumda Türkiye’nin borçlarının çok fazla olmadığından söz ediliyor. Evet bu genel olarak doğru fakat kamunun dış borçlarında bir artış var ve Türkiye’nin CDS risk primlerindeki artış 15 milyar dolar civarında bir yük getirir.”

Prof. Kozanoğlu, Türkiye’nin iç borçlarının da yükselen faizler nedeniyle 10 milyar dolar civarında artacağını belirtti.

Prof. Kozanoğlu, Türkiye ekonomisi çok ciddi bir risk altındayken sunumun “fazla iyimser” olduğunu, Türkiye’de kur ve enflasyondaki artışı engellemek için faiz artırımının gerekebileceğini, bunun ise enflasyonla eşzamanlı durgunluğa yol açabileceğini vurguladıktan sonra, faiz artırmamanın da TL’nin değer kaybı ve dolayısıyla enflasyonu artırabileceğini, Türkiye’nin çok hassas bir dengeyi korumaya çalıştığını belirtti.

Türkiye’de ekonominin savaş başlamadan önce de sorunlar yaşadığını ve bunların başında da enflasyonun geldiğini söyleyen Prof. Kozanoğlu, yıl sonu enflasyon hedefi %16’yken yılın ilk iki ayında yaklaşık %8’lik enflasyon gerçekleştiğini hatırlattı ve ekledi:

“Yıl sonu enflasyonunun %30’ların altına düşmeyeceği belli olmuştu. Buna ek olarak Türkiye potansiyelinin altında bir büyüme sergiliyordu ve bütün ekonominin dengeleri sıcak para girişine dayanıyordu. 28 Şubat sonrası bunu çok zorlayacak koşullar ortaya çıktı.”

Böylesine riskli dönemlerde sıcak paranın Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeleri terk etme eğiliminin olduğunu, bunun önüne geçmek için faizin yükseltilmesi ve diğer yandan da dövizdeki artışı engellemek için rezerv satışlarının gerekeceğini belirten Kozanoğlu, mevcut ortamın “bütçe, cari açık, ödemeler dengesi açısından riskler taşıdığını” ve dövizin artışı engellenemezse enflasyonun da çok ciddi şekilde etkileneceğini söyledi.

Reuters: Şimşek ve Karahan Londra’da yatırımcıya güven verdi, faiz artışı ihtimali öne çıktı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Londra’da yatırımcılarla bir araya gelmişlerdi. İran savaşının etkilerine karşılık Türkiye’nin dayanıklılığına dikkat çeken yönetimi, savaş sonrasında da atılan adımlardan emin olduklarını belirtirken, yatırımcılar ufukta faiz artışı seçeneği gördüklerini belirtiyor.

Reuters’ın analizine göre, küresel fiyatlarındaki hızlı artış, aralarında Türkiye’nin de yer aldığı birçok ülke ekonomisine büyük zorluklar oluşturuyor. Böyle bir dönemde Şimşek ve Karahan Londra’da bir araya geldiği yatırımcılara kararlılık mesajı verdi.

TCMB, enerji fiyatlarındaki sert artışa yanıt olarak faiz indirim döngüsünü durdurarak politika faizini yüzde 37’de sabit bırakırken, gecelik faizleri yaklaşık 300 baz puan artırarak yüzde 40’ta tutan likidite adımları attı. Piyasadaki genel beklenti, bankanın geçici 300 baz puanlık bu adımı bu ay kalıcı olarak politika faizine yansıtacağı yönünde.

Faiz artışı gelebilir

Londra’daki toplantılarda yer alan ve Reuters’a konuşan katılımcılar, yatırımcıların birçok kez Karahan ve Şimşek’e ABD ve İsrail ile İran arasında savaşın devem etmesi ve döviz üzerindeki baskının sürmesi durumunda başka ne gibi adımlar atmaya hazır olduklarını sorduğunu söyledi.

Yatırımcılar, yetkililerin “kendilerinden emin” ve mevcut politika bileşimini sürdürmekte “kararlı” oldukları izlenimi aldılar.

Yatırımcılar, yetkililerin faizler için kesin bir sinyal vermediğini belirttiler. Ancak yatırımcılara göre özellikle enerji fiyatlarının yüksek seyrini sürdürmesi durumunda faiz artışı gerekli olabilir.

Bir katılımcı 22 Nisan’a kadar İran savaşında belirgin bir yatışma görülmediği sürece TCMB’nin “temel senaryosunun” faiz artışı yapmak olduğu kanısına vardığını söyledi. İsminin açıklanmasını istemeyen yatırımcı, savaşta önemli bir tırmanış yaşanırsa adımın daha erken atılabileceğini de ifade etti.

“TL’nin zayıflamasına izin vermeyecekler”

Bir diğer katılımcı, “Faiz artışını tamamen dışlamadılar, ancak herhangi bir adım atma konusunda da pek aceleci görünmüyorlardı. TL’nin zayıflamasına ise izin vermeyecekler” dedi.

Üçüncü katılımcı, yetkililerin halihazırda alınan önlemlere atıfta bulunarak savaşın yarattığı şokun bu adımlarla endişe edilen kadar yüksek olmayacağına da dikkat çektiğini söyledi.

Şimşek’in yatırımcılara yaptığı, çarşamba günü yayımlanan sunumda savaşın kısa vadeli ekonomik etkilerinin olumsuz ancak “yönetilebilir” olduğuna dikkat çekildi. Petrol fiyatlarındaki yükselişe göre cari açık, enflasyon ve büyümeye ilişkin olası negatif etkilerin de yer aldığı Şimşek’in sunumu Türkiye ekonomisinin güçlü yanlarına, dezenflasyon politikalarındaki kararlılığına odaklanıyordu.

Satışlar ve swaplar rezervleri düşürdü

Piyasa fiyatlamaları, savaş başından beri gecelik faizleri politika faizinin 300 baz puan üzerinde yüzde 40’ta tuttuğu likidite adımlarını politika faizine kalıcı olarak yansıtacağı yönünde.

Bu da TCMB’nin politika faizini 300 baz puan artırması anlamına gelirken birçok bankacı savaşın seyrine göre bu beklentilerin her iki yönde de değişebileceği görüşünde.

Bank of America perşembe günü müşterilerine gönderdiği bir notta politika faizinde 300 baz puan artış beklediğini belirtti.

Faiz artışı yapılması durumunda 2024 sonunda başlatılan gevşeme döngüsünde ikinci kez yön değiştirilmiş olacak. TCMB, 19 Mart’ta Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması sürecinde faiz indirim döngüsünü terse çevirmişti.

Dezenflasyon süreci yavaşladı

Enerjide ağırlıklı olarak ithalata bağlı olan Türkiye’de enerji şokları enflasyon beklentilerini yükseltirken, son aylarda dezenflasyon süreci de yavaşladı. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Mart’ta yıllık bazda yüzde 30.9 seviyesinde gerçekleşti.

TCMB’nin toplam rezervleri bir ayda 55 milyar dolar azalırken, altın rezervleri de iki hafta içerisinde 120 ton düştü.

Merkez Bankası enflasyonu önlemek için döviz kurunun istikrarlı olmasını istiyor. TCMB Başkanı Karahan, enflasyonda düşüşü sağlamak adına para politikasında gerekli sıkılığı sağlamaya devam edeceğini söylüyor.

Verilere göre, yabancı yatırımcıların dört hafta içinde TL cinsi Hazine tahvillerinden çıkışı 6 milyar dolara ulaştı. Bankacılar bu çıkış sonrası yabancıların birkaç ay önce çift haneye yakın olan TL cinsi DİBS stokunun yüzde 7’ye gerilediğini hesapladı.

Reuters’a bilgi veren ilk katılımcı, katılımcılarda endişenin olduğunu ancak panik havası bulunmadığını söyledi. Katılımcı yatırımcıların bu toplantılarda Karahan ile Şimşek’in “doğru olanı yapacaklarına” ikna olduğunu söyledi.