NASA 54 yıl sonra yeniden Ay yolunda

Amerikan Uzay ve havacılık Dairesi NASA’nın bir roketi ve dört astronotu, 50 yıldan fazla zamandan sonra ilk kez Ay’a doğru yola çıktı. Hayır, astronotlar Ay’a ayak basmayacaklar ama bu görev, Amerika’ya ve insanlığa Ay’da kalıcı bir üs kurmayı hedefleyen Artemis Programı’nın ilk ayağı olarak tarihi önem taşıyor.

Çarşamba akşamı Florida’dan fırlatılan devasa turuncu-beyaz NASA roketi, dört astronotu uzaya taşıyarak izleyicilerin hayal gücünü Amerikalıların yeniden aya ayak basabileceği bir geleceğe taşıdı.

İnsanların ilk kez ay yüzeyine ayak bastığı Apollo programının en parlak döneminde olduğu gibi, izleyiciler Orta Florida’nın Uzay Sahili boyunca plajlara doluştu. Güçlü roket, Doğu saatiyle 18:35’te açık gökyüzüne fırlatıldığında kalabalıklar tezahürat yaptı. Astronotları ayın etrafında dolaştıracak ancak oraya iniş yapmayacak bir yolculukta, Atlantik Okyanusu üzerinden doğuya doğru ilerledi.

Görevin komutanı olan NASA astronotu Reid Wiseman, mürettebat uzaya doğru ilerlerken, “Muhteşem bir ay doğuşu var ve tam ona doğru gidiyoruz,” dedi.

On binlerce heyecanlı izleyici, roket bir ateş sütunu ve uzun beyaz bir buhar iziyle gökyüzüne yükselirken Cocoa Plajı ve çevresindeki topluluklarda sevinç çığlıkları attı ve birbirlerine sarıldı.

Orlando’dan 35 yaşındaki Anthony Rodriguez, “Mavi gökyüzüne karşı oluşan kontrast kesinlikle olağanüstüydü,” dedi. “Unutulmaz bir manzara.”

Integrity adlı uzay aracıyla yapılan uçuş, Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen’i, daha fazla keşif, yeni bir ay inişi, nihayetinde ayda kalıcı bir insan varlığı ve güneş sisteminin daha uzak noktalarına yolculuklar için bir yol açmak üzere 695.000 milden fazla sürecek bir gidiş-dönüş yolculuğuna çıkarıyor.

Astronotların bu kadar uzağa son seyahati, Aralık 1972’deki Apollo 17 göreviydi.

NASA yöneticisi Jared Isaacman, fırlatmanın ardından düzenlenen basın toplantısında, “Kısa bir 54 yıllık aradan sonra NASA, astronotları aya gönderme işine geri döndü” dedi.

Artemis II olarak bilinen bu görev, NASA astronotları Frank Borman, James Lovell ve William Anders’ın dünyanın dikkatini çektiği Apollo 8’in 21. yüzyıldaki karşılığı. Aralık 1968’de fırlatıldıklarında, astronotların ilk kez güçlü Saturn V roketinin tepesine çıktığı zamandı.

Bu görev için, uzay ajansı sadece Dünya çevresinde kısa bir test uçuşu yapmak yerine, cesurca bir karar alarak mürettebatı Ay’a kadar gönderip geri getirdi; bu, insanların başka bir gök cismi ile ilk kez temas kurmasıydı.

Birçoğu Artemis II görevi ve ilerlemesinden dolayı çok sevinirken, diğerleri omuz silkti veya geri sayıma aldırmadan Çarşamba günlerine devam etti.

New York’ta, 37 yaşındaki iş sahibi Maxime Kryvian, fırlatmayı yayınlayan ekran olup olmadığını görmek için Times Meydanı’na geldi. Şaşkınlık ve ve hayal kırıklığı yaşadı, çünkü fırlatmayı hiçbir ekran yayınlamıyordu.

“Fırlatmayı izlemek için yüzlerce insanın toplanmasını bekliyordum,” dedi, kendi telefon ekranında oynayan yayını kulaklıklarıyla dinlerken.

Kryvian, insanların uzay keşfine olan ilgisini kaybettiğini söyledi. “Ortak bir başarı duygusunu kaybettik,” dedi. “Büyük ekrana değil, küçük ekranlarımıza bakmaya devam ediyoruz.”

Houston şehir merkezindeki Tom’s Watch Bar’da (aynı zamanda Uzay Şehri ve NASA’nın insanlı uzay uçuş görevleri için görev kontrol merkezi olarak da biliniyor), yerel halk yavaş yavaş içeri doluşuyordu, ancak Artemis II astronotlarının aya uçuşunu izlemek için değil. Bunun yerine, akşamın ilerleyen saatlerinde Houston Rockets maçını izlemeyi dört gözle bekliyorlardı.

Fırlatma sırasında, spor barındaki televizyonların çoğu Yankees-Mariners beyzbol maçına ayarlanmıştı. Daha küçük ekranlardan birkaçında ise NASA’nın canlı yayını gösteriliyordu.

Basın toplantısı sırasında NASA yöneticisi Isaacman, roket fırlatıldığında “birçok insanın dikkatini çekeceğini” düşündüğünü söyledi. “Ay’dan bazı görüntüler gelmeye başladığında, bu hikayeye daha fazla insanın ilgi göstereceğini tahmin ediyorum.”

Ve Çarşamba gecesi ulusa sesleniş konuşmasının başında Başkan Trump, başarılı fırlatma için NASA’yı ve astronotları tebrik etti.

“Gerçekten de olağanüstüydü,” dedi. “Bunlar iyi insanlar.”

Trump daha sonra konuyu hızla İran’la olan savaşa çevirdi.

Apollo 8 gibi, Artemis II de uzay aracının yolculuğu güvenli bir şekilde tamamlayıp mürettebatını Ay’a gidiş ve dönüş yolculukları sırasında hayatta tutabileceğini kontrol etmeyi amaçlıyor. Bu özel görev, 10 Nisan’da Pasifik Okyanusu’na inişle sona erecek.

Tamamı beyaz erkek olan Apollo astronotlarının aksine, bu görev bir dizi ilki temsil ediyor: NASA’dan Glover, derin uzaya çıkan ilk siyahi erkek olacak ve NASA’dan Koch da bunu yapan ilk kadın olacak. Kanada Uzay Ajansı’ndan Hansen, Ay görevinde yer alan ilk Amerikalı olmayan kişi olacak.

Kanada Başbakanı Mark Carney, fırlatmadan önce Hansen ile görüntülü görüşme yaptı. Sosyal medyada yayınlanan bir videoda Carney, “Bu beni gururlandırıyor, ama aynı zamanda Kanadalılar’a gerçek bir mesaj gönderiyor,” dedi. Hansen, “Dünyada insanı derin uzaya gönderen ikinci ülke olmamız çok şey ifade ediyor” diye ekledi.

1960’larda NASA, Sovyetler Birliği’ni geride bırakarak aya ulaşma yarışına girmişti. Bu kez, 2030 yılı sonuna kadar astronotlarını aya indirmeyi hedefleyen Çin’in uzay hedeflerinin gerisinde kalmak istemiyor. Ancak amaç, yarışı kazanmak değil. Amaç, önümüzdeki on yıl içinde ay yüzeyinde sürekli bir varlık oluşturmak ve bir üs kurmak.

Aralık ayında NASA yöneticisi olan milyarder girişimci Isaacman, Artemis programında önemli revizyonlar yaptı ve geçen yıl belirsizlik ve küçülme nedeniyle yıpranmış bir iş gücünü, 2028’in sonuna kadar Ay’da yeni izler bırakmaya odaklanmak üzere yeniden bir araya getirdi.

Isaacman, Artemis II için “Bu bir açılış gösterisi” dedi ve bu görevden öğrenilen derslerin, sonraki görevlere uygulanacağını belirtti.

Geri sayım sırasında, Şubat ve Mart aylarındaki fırlatma planlarını suya düşüren helyum ve hidrojen sızıntıları tekrarlanmadı. Ancak başka teknik aksaklıklar ortaya çıktı.

Öncelikle, mühendisler roketin uçuş sonlandırma sistemindeki bir sorunu çözdüler; bu sistem, mürettebat kapsülünün uçuş sırasında fırlatılması durumunda roketi imha ediyor. Daha sonra, geri sayımın sonlarına doğru NASA, mürettebat kapsülü fırlatma sistemindeki bir batarya ile ilgili bir sorun üzerinde çalıştığını, ancak sorunun bataryanın kendisinde değil, sensörde olduğu sonucuna vardığını açıkladı.

Bu sorunlar fırlatmayı 11 dakika geciktirdi.

Ancak daha sonra motorlar ateşlendi, 322 fit yüksekliğindeki ve 5,75 milyon pound ağırlığındaki roket yukarı doğru yükseldi ve Doğu Orta Florida’da yankılanan alçak, yüksek bir gürültü yarattı.

Fırlatmadan sonra, başka bir teknik arıza, astronotlar yerdeki komutları duyabiliyor olsalar bile, görev kontrolörlerinin astronotların söylediklerini duymasını engelledi. İletişim birkaç dakika sonra yeniden sağlandı.

Ayrıca uzay aracının tuvaletinde açıklanmayan bir sorun vardı ve bu da mürettebatın sorun çözülene kadar “yedek atık yönetim yeteneklerini” kullanmayı planlamasına neden oldu.

Uzaydaki ilk birkaç saat yoğundu; roketin üst kademesinin iki kez ateşlenmesiyle uzay aracı, 43.000 milden fazla uzanan büyük bir döngüsel yörüngeye yerleştirildi.

Orion uzay aracı roketin üst kademesinden ayrıldı. Glover, uzay aracını elle uçurarak, atılan kademeye yaklaştırdı. Bu, daha sonraki görevlerde ay iniş araçlarıyla kenetlenme için kullanılacak manevraları taklit ediyordu.

“Bu gerçekten güzel bir Amerikan bayrağı,” dedi Glover, roket aşamasının yan tarafına boyanmış bir bayrakla birlikte kapsülün kenetlenme kamerasının görüş alanına girmesinin ardından.

Perşembe günü Orion, Ay’a doğru bir yola girmek için motorlarını ateşleyecek. Pazartesi günü Ay’a ulaşacak ve etrafında dönerek uzak tarafın üzerinden geçecek. Astronotlar, daha önce insan gözüyle hiç görülmemiş uzak taraf kısımları da dahil olmak üzere Ay yüzeyini saatlerce gözlemleyecekler.

Ay’ın arkasından geçerken Artemis, herhangi bir insanın Dünya’dan kat ettiği en uzak mesafe rekorunu kıracak: 252.799 mil, yani Apollo 13 astronotlarının Dünya’ya acil dönüş yapmak zorunda kaldıkları mesafeden 4.144 mil daha uzak.

Görev şu ana kadar çoğunlukla iyi gidiyor gibi görünse de, görevin büyük bir kısmı henüz önümüzde. “Bu mürettebat paraşütlerle ABD’nin batı kıyılarına iniş yapana kadar kutlamalarımızı sürdüreceğiz,” dedi Bay Isaacman.