Bakım Eşitliği Şirketler Ağı kadınların iş gücüne katılımını destekleyecek

İSTANBUL (AA) – Özyeğin Üniversitesi ve Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) işbirliği ile şirketlere bakım emeği ve zihinsel iş yükü konusunda kurumsal politika geliştirme ve eğitim desteği sunacak Bakım Eşitliği Şirketler Ağı kuruluyor.

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, hane halkı içerisinde adil paylaşılmayan ve çocuk, yaşlı, engelli bakımından gündelik ev içi sorumluluklara uzanan bakım emeği ve zihinsel iş yükü, kadınların çalışma hayatına katılımını olumsuz etkiliyor ve onları iş gücü dışına itiyor.

Bakım emeği ve zihinsel iş yükünün çalışma yaşamına etkilerini görünür kılmak ve şirketlere somut çözüm araçları sunmak amacıyla kurulan ağ, şirketlerin kendi ihtiyaçlarına uygun, bakım sorumluluklarının eşit paylaşımını destekleyen politikalar geliştirmesine olanak tanıyacak. Dijital araçlarla anonim veri toplama, ölçümleme ve etki analizinin yanı sıra bu alanda oluşturulacak ulusal veri setiyle şirketlerin kendi mevcut durumunu gözden geçirmesine imkan sunulacak.

Eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla şirketler arasında ortak bir öğrenme ve deneyim paylaşımı zemini oluşturmayı hedefleyen ağın, ana destekçiliğini Fiba Grubu üstleniyor.

Şirketlerin sürece katılımlarının teşvik edilmesi amacıyla hayata geçirilen ağ, bakım ve zihinsel iş yükünün eşitlikçi paylaşımı konusunda farkındalık artırıcı ve veriye dayalı birçok çalışmayı kapsıyor. Bu kapsamda, düzenlenecek zirve ve etkinliklerin yanı sıra bakım sorumluluklarının eşit paylaşılmasını destekleyen politikaların kurumsal performans üzerindeki etkilerinin ölçümlenmesini sağlayacak araçlar geliştirilecek. Söz konusu araçların iş dünyasında yaygınlaştırılması ve bu konuda bilimsel araştırma faaliyetlerinin yürütülmesi sağlanacak. Konunun, iş dünyası gündeminde kalıcı bir yer edinmesi de hedefleniyor.

– Kadınların yüzde 77'si kurumlarından farkındalık bekliyor

Özyeğin Üniversitesinin 2025 yılında yayımladığı "Bakım Emeği ve Zihinsel İş Yükünün Beyaz Yakalı Çalışanlar Üzerindeki Etkisi Araştırma Raporu", çalışanların kurumlardan beklentilerine yönelik veriler sunuyor.

Araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 85,26'sı, bakım emeği ve zihinsel iş yükü odaklı iş yeri politikalarının iş tercihlerine ve motivasyonlarına olumlu katkı sunduğunu belirtiyor. Ayrıca kadınların yüzde 77'si, kurumlarından bu konuda farkındalık yaratmasını bekliyor.

Özel sektöre veriye dayalı kurumsal dönüşüm yaklaşımıyla çok boyutlu destek sağlamayı amaçlayan ağ ile şirketlere, çocuk, yaşlı veya engelli bakımından gündelik hane içi sorumluluklara kadar geniş bir alanı kapsayan, bakım sorumluluklarının eşit paylaşılmasını destekleyen politika ve uygulamalar geliştirmeleri için danışmanlık sağlanacak.

Bakım Emeği ve Zihinsel İş Yükü Analiz Aracı (CML Kit) ile anonim veri toplama, etki analizi ve ulusal veri setiyle kıyaslama imkanı sunulacak. Kaynak ve yapay zeka destekli araçlara erişim ile hedef kitleye göre tasarlanan eğitim programları da sağlanacak.

Ağın odağında, iyi uygulamaların paylaşılması, kamusal farkındalık ve etki odağının güçlendirilmesi çalışmalarının yanı sıra ulusal veri setinin periyodik güncellenmesi ve tematik araştırmalarla bilgi üretiminin sürdürülmesi yer alıyor.

– "Ekonomik bir altyapı konusu"

Açıklamada görüşlerine yer verilen TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren, kadınların çalışma hayatına katılımının önündeki en önemli engellerden bakım sorumluluğunun, ekonomik bir altyapı konusu olduğunu belirtti.

Kadınların başta ekonomi ve karar alma mekanizmaları olmak üzere her alanda eşit haklar ve fırsatlarla yer almasının, hem bir insan hakları meselesi hem de ekonomik ve toplumsal kalkınmanın temel bir unsuru olduğunu kaydeden Diren, şunları kaydetti:

"Kadınların ekonomik hayata katılımında özellikle bakım sorumluluklarının eşitsiz dağılımı etkili oluyor. Türkiye'de 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadınların yalnızca yüzde 27,1'i istihdamda kalabilirken, erkeklerde bu oran yüzde 90,6'ya çıkıyor. Bu tablo, bakımın yalnızca bireysel ya da aile içi bir mesele değil, iş gücü piyasalarından sosyal güvenlik sistemlerine uzanan bir ekonomik altyapı meselesi olduğunu ortaya koyuyor. İş yaşamında eşitliğin sağlanması için haklar ve fırsatlarla birlikte sorumlulukların da eşit paylaşılması gerekiyor."

Diren, bakım eşitliğinin kadınların iş yaşamına eşit katılımını doğrudan etkilediğini, "eşit ebeveynlik" yaklaşımının benimsenmesinin, çalışanların bakım yükünü azaltan kurumsal mekanizmaların hayata geçirilmesinde kritik önem taşıdığını aktardı.

Bu yaklaşımla Özyeğin Üniversitesi yürütücülüğünde hayata geçen ağın iş dünyasında yaygınlaşmasını ve bu alandaki işbirliklerini çok kıymetli gördüklerini vurgulayan Diren, "Akademi ve özel sektör perspektiflerini bir araya getiren bu yapı ile kurumsal farkındalığı artıracak, veriye dayalı politikalarla şirketler nezdinde somut bir kurumsal dönüşümü destekleyecek adımlar atacağımıza inanıyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Özyeğin Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Barış Tan da Türkiye genelinde gerçekleştirdikleri araştırmada eşitsizliğin, kadınların kariyer yolculuğunda somut kayıplara yol açtığını ifade etti.

Kadınların yüzde 31'inin hayatlarının bir noktasında işinden ayrıldığını, evli ve çocuklu kadınların yüzde 14,5'inin ise terfi tekliflerini reddettiğini belirten Tan, şu ifadeleri kullandı:

"Dolayısıyla sorumlulukların eşitsiz paylaşımı sadece bireysel ya da sosyal bir konu değil, aynı zamanda bir kalkınma meselesi olarak öne çıkıyor. TÜSİAD gibi iş dünyasını geniş bir çerçevede bir araya getiren bir kuruluşun bu çabayı sahiplenmesi, konunun özel sektör gündemine güçlü biçimde girmesi açısından çok önemli bir hamle. Kalıcı bir dönüşüm yaratabilmek için kurumların önce mevcut tabloyu ölçebilmesi, ardından somut politika ve uygulamaları hayata geçirmesi gerekiyor. Bakım Eşitliği Şirketler Ağı ile iş dünyasına bu dönüşümü veriye dayalı ve kalıcı adımlarla hayata geçirebileceği güçlü bir zemin sunmayı hedefliyoruz."