Hürmüz Boğazı krizi: 23 günde sadece 144 gemi geçebildi

Küresel ticaretin kritik noktası Hürmüz Boğazı’ndan ABD/İsrail-İran savaşının sürdüğü 1-23 Mart’ta sadece 144 gemi geçebildi. Bu ABD/İsrail-İran savaşı öncesinde günlük ortalamanın biraz üzerinde.

Basra Körfezi’nin ağzındaki Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik 28 Şubat’ta başlattığı harekat öncesinde dünyadaki günlük petrol tüketimi ve LNG ticaretinin yüzde 20’siyle, deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin üçte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Sevkiyatın önemli bölümü başta Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore olmak üzere Asya ülkelerine yapılıyordu.

Britanya Deniz Ticaret Örgütü verilerine göre boğazdan günde ortalama 138 gemi geçiyordu.

Anlık gemi takip şirketi MarineTraffic’e göre harekat günü (28 Şubat) boğazdan 84 ticari gemi geçti. Bunların 56’sını ham petrol, petrol ve kimyasal ürünleri taşıyan sıvı yakıt tankerleri, 19’unu kuru yük, üçünü sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), altısını LPG gemileri oluşturdu.

28 Şubat’ta boğazdan geçen 56 sıvı yakıt gemisinin 24’ünün yükünün bulunmadığı, diğerlerinin ham petrol, temiz ve kirli petrol ürünleri ve kimyasal ürünler taşıdığı, LPG gemilerininse dördünün dolu olduğu tahmin ediliyor.

Aynı gün ikisi boş, biri yüklü olmak üzere toplam üç LNG tankeri Hürmüz Boğazı’nı kullandı. Basra Körfezi’nde bir limandan yükleme yapılan Bermuda bayraklı Gaslog Shanghai isimli LNG tankeri, boğazı otomatik tanımlama sistemi aktif halde geçen son yüklü LNG tankeri oldu.

28 Şubat’ta boğazdan 19 kuru yük gemisi geçerken bunların sadece beşinin yüklü olduğu düşünülüyor.

Geçiş izni verilen sıvı yakıt tankerleri Asya ülkeleri ağırlıklı

Yine 28 Şubat’ta İran’ın misilleme amacıyla boğazı kullananlara saldırabileceği endişesiyle birçok gemi U dönüşü yaptı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun boğazın ABD ve İsrail’le ilişkili ticari gemilere fiilen kapatıldığını açıklamasının ardından Hürmüz’de gemi trafiği 1 Mart itibarıyla keskin şekilde azaldı. 1 Mart’ta boğazdan sadece 16 gemi geçti; bu sayı ilerleyen günlerde de azaldı.

1-23 Mart’ta (Türkiye saatiyle 19.00 itibarıyla) boğazdan aralarında Türk sahipli geminin de bulunduğu 144 geçiş yapılabildi. Bu, günlük ortalamanın biraz üzerinde.

Bu gemilerin 76’sını sıvı yakıt tankerleri, 53’ünü kuru yük gemileri ve 15’ini LPG kargoları oluşturdu. Sıvı yakıt tankerlerinden 43’ü dolu halde boğazdan geçebildi.

Hürmüz Boğazı’ndan 1 Mart itibarıyla geçen sıvı yakıt tankerlerinin 22’sini İran bayraklı gemiler oluşturdu. Bu gemilerin 12’si ham petrol ve petrol ürünleri yüklü halde boğazın batısından doğusuna seyretti.

Aynı tarih aralığında (1-23 Mart) ‘geçiş izni verilen’ ve İran’a ait olmayan sıvı yakıt tankerleri arasında Çin, Hindistan, Güney Kore, Pakistan ve Singapur’a hareket eden gemiler yer aldı. Bazı tankerlerse boğazı geçtikten sonra Umman Körfezi’nde farklı limanlara demirledi.

Boğazı 23 Mart’ta geçen Panama bayraklı Bright Gold isimli petrol/kimyasal ürün tankerinin yükünü Çin’de bir limana boşaltacağı tahmin edilirken Singapur bayraklı Davina isimli ham petrol gemisi de dün geçen iki sıvı yakıt tankerinden biri oldu.

28 Şubat’tan sonra ilk kez ‘zombi gemi’ geçti

Yapay zeka temelli denizcilik takip sistemi Windward’a göreyse ‘zombi gemi’ diye tanımlanan 26 yaşındaki bir LNG tankeri, 20 Mart’ta bilinmeyen bir varış noktası sinyali vererek boğazdan geçip sinyalini kapattı.

Zombi gemiler, hizmet dışı kalmış gemilerin kimliklerini üstleniyor. Bu durumda LNG tankerinin Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numarası, ilgili veri tabanında ‘sökülmüş (hurdaya ayrılmış) olarak’ listelenen bir gemiye karşılık geliyor.

Savaş sonrası Hürmüz’ü geçen kuru yük gemileri çoğunlukla boş

Boğazdan 1-23 Mart’ta geçen 53 kuru yük gemisinin sadece 14’ünün yüklü olduğu, diğerlerinde yük bulunmadığı belirlendi.

Basra Körfezi’nde çoğunlukla Suudi Arabistan, BAE ve İran’daki limanlardan yük alan 14 dolu kuru yük gemisi Hindistan, Avustralya, Hollanda, Yeni Zelanda, Suriye, Malezya ve Endonezya’nın aralarında bulunduğu farklı ülkelere doğru hareket etti.

Boğaz’da 23 Mart’ta geçen son kuru yük gemisi Marshall Adaları bayraklı Levantes oldu. İran’dan yola çıkan ve boş olduğu tahmin edilen geminin varış destinasyonu kayıtlara Brezilya olarak geçti. Böylece, dün ikisi LPG, ikisi sıvı yakıt ve biri kuru yük olmak üzere beş gemi boğazdan geçtii.

Windward’ın analizine göre, Çin veya Hindistan’la bağlantılı gemiler, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun kontrolündeki bir koridordan boğazı güvenlice geçiyor.