Trump, ‘İran’la barışı görüşüyoruz’ dedi, 5 gün süre verdi

Amerikan Başkanı Donald Trump Pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD ve İran’ın “Orta Doğu’daki düşmanlıkların tamamen çözümü” için müzakereler yürüttüğünü ve İran’ın enerji santrallerine yönelik herhangi bir Amerikan saldırısını beş gün erteleyeceğini söyledi.

İran, en azından kamuoyu önünde, dördüncü haftasına giren ABD-İsrail savaşının sona ermesinde herhangi bir ilerleme kaydedildiğini reddetti. Amerikan, İsrail ve İranlı yetkililer, kendi rekabetçi gündemlerini ve amaçlarını ilerletmek için savaş boyunca sık sık çelişkili açıklamalarda bulundular.

Trump’ın kendisi de, çatışmadaki sonraki adımlara ilişkin planları hakkında, bazen aynı gün içinde bile, sık sık çelişkili açıklamalar yaptı. Cumartesi günü Trump, İran’ın Basra Körfezi’ndeki kritik bir petrol sevkiyat yolu olan Hürmüz Boğazı’nı tamamen yeniden açmayı kabul etmemesi halinde 48 saat sonra İran’ın enerji santrallerini bombalamakla tehdit etmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ile herhangi bir görüşme olmadığını öne sürdü, ancak gerilimleri azaltmayı amaçlayan “bölgesel girişimler” olduğunu belirtti. İran’ın Mizan haber ajansına göre, bakanlık, Trump’ın açıklamalarının “enerji fiyatlarını düşürme ve askeri planlarını uygulama için zaman kazanma” çabasının bir parçası olduğu görüşünde.

Analistler ve yetkililer, 28 Şubat’ta başlayan ve daha geniş bir bölgesel çatışmayı ateşleyen Amerikan-İsrail hava savaşının İran’dan çıkış yolunun net olmadığını söylüyor. Trump’ın İslam Cumhuriyeti’nin devrilmesi çağrılarına ve İranlılara liderlerini devirmelerine yardım etme sözüne rağmen, İran hükümeti ve nükleer programının büyük bir kısmı yerinde kalmaya devam ediyor.

Batı Şeria’da Yahudi yerleşimcilerin bir okulunun bahçesine düşen bir İran füze parçası.

ABD ve İran arasında sık sık arabuluculuk yapan Umman Dışişleri Bakanı, Trump’ın açıklamasından kısa bir süre önce sosyal medyada Umman’ın “Hürmüz Boğazı için güvenli geçiş düzenlemeleri” kurmak için çalıştığını söyledi.

Bakan Badr al-Busaidi, “İran hakkındaki görüşünüz ne olursa olsun, bu savaş onların eseri değil,” dedi. “Bu zaten yaygın ekonomik sorunlara neden oluyor ve savaş devam ederse çok daha kötüye gideceğinden korkuyorum.”

Savaşın küresel etkileri, Şubat sonundan bu yana petrol ve doğalgaz fiyatlarının yüzde 50’den fazla artmasına neden oldu; Uluslararası Enerji Ajansı başkanına göre bu kriz, 1973 ve 1979’daki petrol şoklarının toplamından daha kötü. İran, dünyanın petrolünün beşte birinin normalde geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan Batılı ve Arap petrol gemilerinin geçişini büyük ölçüde engelledi.

Trump’ın İran ile görüşmelerin yakında başlayacağını açıklaması, İran’ın Hürmüz Boğazı ablukası nedeniyle hızla yükselen petrol fiyatlarını yaklaşık yüzde 10 oranında düşürdü. Ancak savaşın sona ermesinde somut bir ilerleme kaydedilmeden bu iyimserliğin ne kadar süreceği belirsiz.