5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı Topsuz Basketbol Oyunu Dinleme Metni Cevapları

MEB Yayınları tarafından hazırlanan 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı içerisinde yer alan “Topsuz Basketbol Oyunu” metni, Oyun Dünyası Teması kapsamında ele alınan önemli okuma metinlerinden biridir. Bu metin, öğrencilerin okuduğunu anlama, tahmin etme ve metinden çıkarım yapma becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Bu sayfada, 5. Sınıf Türkçe 1. Kitap Topsuz Basketbol Oyunu metni soruları ve cevapları, ders kitabındaki sıraya uygun olarak hazırlanmıştır. 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35 ve 36. sayfalarda yer alan tüm etkinlik soruları, öğrenci seviyesine uygun, açık ve anlaşılır cevaplarla sunulmuştur.

Hazırlanan içerik; öğrencilerin kendi çalışmalarını kontrol edebilmesi, velilerin çocuklarına rehberlik edebilmesi ve öğretmenlerin ders tekrarlarında kullanabilmesi amacıyla oluşturulmuştur. Metinle birebir uyumlu olan bu cevaplar, MEB müfredatına uygun şekilde sade ve düzenli bir anlatımla hazırlanmıştır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 26 Cevabı

TOPSUZ BASKETBOL OYUNU

Moni, oyunlarda karşılaştığı problemleri çok seviyordu. Ona göre oyunda bir sorun varsa bir öğrenme fırsatı da vardı. Bir problem varsa bir çözüm de vardı. Problemler onu yıldıramazdı. Pes etmek ona göre değildi. Her zaman, her yerde bir çözüm üretebileceğine inanıyordu.

Bir gün, kasabada basketbol maçı yaparken çocukların topları patladı. Oynayan herkes çok üzülmüştü.

— Keşke patlamasaydı, diyorlardı.

Moni o esnada “Ne yapabilirim acaba?” diye düşünüyordu.

Maçın en heyecanlı anında top patladı diye maçı bitiremezlerdi. Bu oyunun devam etmesi için bir çözüm bulmaları gerekiyordu. Aklına parlak bir fikir

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 27 Cevabı

— Topsuz basketbol maçı yapabiliriz, dedi Moni. Basketbol oynamak için bir topa ihtiyacımız yok.

TOPSUZ BASKETBOL MAÇI MI? NASIL YANİ?

Çocuklar arasından bu sefer başka fısıltılar yükseldi.

— İnanılmaaaaazü

Bu ilginç fikri duyan herkes şoke olmuştu. Hayalimizde istediğimiz her şeye sahip olabiliriz. Bir rokete binip uzaya gidebiliriz. Bir gemiye atlayıp dev dalgaları aşabiliriz. Oyunda neye ihtiyacımız varsa çantamızdan onu çıkarabiliriz. Hemen ona sahip olabiliriz. Elbette çantadan çıkan bir

basketbol topu da olabilir. Bundan daha kolay ne var ki?

Moni, sahanın ortasına geçip bağırdı.

— Çantamdan Top Çıktını!

Çocuklar arasında neşeli bir koşturmaca başladı.

Topu sektirdiler. Birbirlerine pas attılar. Şık bir sayı yaptılar. Hatta Mete kendini o kadar oyuna kaptırdı ki bir anda acı içerisinde yerde kıvranmaya başladı.

İnci, panikle bağırdı:

— Ahhh! Hayır! Mete topa bastı. Acil durum! Sağlık görevlileri, buraya lütfen!

Mete, yerde o kadar inandırıcı bir şekilde kıvranıyordu ki görenler gerçekten de topa basıp düştüğünü zannedebilirdi. Oyunu çok iyi oynuyordu. Hatta biraz abartıyordu. Bir ara Moni, “Mete, gerçekten topa mı bastı acaba?” diye şüpheye düştü.

Bir siren sesi duyuldu. Moni, İnci ve Taci sağlık görevlisi olup ambulansla olay yerine geldi. Mete’nin ayağına buz tuttular. İncinen bileğini sargı beziyle titizlikle sardılar. Mete’yi sedyeyle saha kenarına aldılar.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 28 Cevabı

Elbette ortada bir buz, sargı bezi, sedye, ambulans falan yoktu. Siren sesini de Moni çıkarmıştı. Bu bir oyundu. Oyun oynamanın en keyifli yanı da sanki gerçekten varmış gibi yapmaktan geçiyordu. Bu, altın kuraldı.

Mete, gökyüzüne baktı.

— İstersem şimdi Satürn gezegeninde bir hastaneye gidip orada da tedavi olabilirim, dedi. Hayal etsenize; gezegenler arası yolculuk… Oyun oynamak muhteşem bir şey yahu!

Mete, saha kenarında keyifle gülümsüyordu. Oyun oynarken özgürdü çünkü. Bu, çooook eğlenceliydi. Mete de eğlencenin tadını doyasıya çıkarıyordu.

Elbette Satürn’de bir hastanede tedavi olmayı tercih edebilirdi. Çantasından bir gezegen çıkarabilirdi. O gezegene giderken karşısına Uzay Korsanları çıkabilirdi. Uzay Korsanlarıyla heyecan dolu bir macera başlatabilirdi. Maceraya istediği gibi yön verebilirdi. Ya da okyanusun derinliklerinde tam teşekküllü bir Denizaltı Hastanesine gidebilirdi. Sarı bir köpek balığı onun doktoru olabilirdi. (…)

Mete, Satürn Devlet Hastanesinde tedavi olmayı seçti. Satürn gezegeninde tıp çok gelişmiş olacak ki hemencecik iyileşiverdi. Maşallah artık turp gibi sapasağlamdı. Tedavisini olduktan sonra maça geri döndü.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 29 Cevabı

Soru: Metinden alınan aşağıdaki cümlelerin ilişkili olduğu kavramları işaretleyiniz.

1. Etkinlik

2. Etkinlik

1. “Topsuz basketbol oyunu” fikri nasıl ortaya çıkmıştır ve çocuklar bu fikre nasıl tepki vermiştir?

Basketbol oynarken çocukların topları patlayınca oyun yarıda kalmıştır. Moni, oyunun bitmemesi için bir çözüm düşünmüş ve topsuz basketbol oynama fikrini ortaya atmıştır. Çocuklar bu fikri ilk başta şaşkınlıkla karşılamış ancak daha sonra çok eğlenceli bulup oyuna katılmışlardır.

2. Metinde geçen “Oyunlarda bir sorun varsa bir öğrenme fırsatı da vardı.” cümlesi ne anlama gelmektedir?

Bu cümle, karşılaşılan sorunların pes etmek yerine yeni şeyler öğrenmek ve çözüm üretmek için bir fırsat olduğunu anlatmaktadır. Yani sorunlar, insanın düşünmesini ve gelişmesini sağlar.

3. Mete’nin tedavi olmak için Satürn gezegenini seçmesinin sebebi ne olabilir?

Mete hayal gücü çok geniş bir çocuk olduğu için sıradan bir tedavi yerine hayal dünyasında farklı ve eğlenceli bir yer seçmiştir. Satürn gezegeni, onun oyunu daha heyecanlı ve eğlenceli hâle getirmesini sağlamıştır.

4. Siz oyundaki bir çocuk olsaydınız Moni’nin çözümü hakkında ne düşünürdünüz?

Ben oyundaki bir çocuk olsaydım Moni’nin bulduğu çözümü çok yaratıcı ve eğlenceli bulurdum. Top olmadan da oyun oynanabileceğini göstermesi, oyunun yarım kalmamasını sağlamıştır.

5. Çocukların topsuz basketbol oyununu izleyen biri neler düşünebilir? Gerekçeleriyle açıklayınız.

Bu oyunu izleyen biri çocukların hayal güçlerinin çok gelişmiş olduğunu düşünebilir. Çünkü olmayan şeyleri varmış gibi hayal ederek oyunu sürdürmüşlerdir. Ayrıca çocukların birlikte eğlenebildiğini ve oyun kurma becerilerinin yüksek olduğunu fark edebilir.

6. Çocukların oyunda özgür olmaları ne anlama geliyor? Açıklayınız.

Oyunda özgür olmaları, istedikleri gibi hayal kurabilmeleri ve oyunun yönünü kendilerinin belirleyebilmesi anlamına gelmektedir. Kuralları hayal güçleriyle oluşturmuş ve oyunu istedikleri gibi şekillendirmişlerdir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 30 Cevabı

3. Etkinlik

a. Metindeki bilgilerle deneyimlerinizi ilişkilendiriniz. Buna göre Moni’nin kişilik özelliklerinden üçünü yazınız. Bu özellikleri belirlerken metindeki hangi bilgilerden yararlandığınızı belirtiniz.

• Çözüm odaklıdır:
  Metinde, basketbol topu patladığında oyunun bitmemesi için hemen “topsuz basketbol” fikrini ortaya atması Moni’nin sorunlara çözüm bulmaya çalışan biri olduğunu göstermektedir.
• Pes etmeyen biridir:
  “Problemler onu yıldıramazdı. Pes etmek ona göre değildi.” ifadesi, Moni’nin zorluklar karşısında vazgeçmeyen bir kişiliğe sahip olduğunu göstermektedir.
• Yaratıcıdır:
  Top olmadan basketbol oynanabileceğini düşünmesi ve oyunu hayal gücüyle sürdürmesi Moni’nin yaratıcı bir çocuk olduğunu kanıtlamaktadır.

b. Moni’nin sorunla karşılaştığında nasıl bir tutum sergilediğini hatırlayınız. Onun yaklaşımına göre bir sorunla karşılaştığınızda nasıl davranmanız gerekir?

Moni, sorunla karşılaştığında paniğe kapılmamış ve oyunu bitirmek yerine çözüm üretmeyi tercih etmiştir.
Onun yaklaşımına göre bir sorunla karşılaştığımda pes etmemeli, sakin düşünmeli ve farklı çözüm yolları aramalıyım.
Sorunları bir engel olarak değil, öğrenme ve gelişme fırsatı olarak görmeliyim.

4. Etkinlik

Aşağıda metinden alınan iki cümle verilmiştir.

a. Aşağıda metinden alınan iki cümle verilmiştir. Bu cümlelerde ifade edilenlerin gerçekte yaşanıp yaşanmadığını belirleyiniz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 31 Cevabı

B.

c. Bu listeleri adlandıracak olsanız aşağıdakilerden hangisini seçerdiniz? İşaretleyiniz.

Gerçek-Hayal ürünü

5. Etkinlik

a. Daha önce dinlediğiniz “Oyun Durdu!” ve okuduğunuz “Topsuz Basketbol Oyunu” metinleri ile ilgili istenen bilgileri yazınız.

b. Yazdığınız bilgilerden hareketle bu metinlerdeki olayların benzerlik ve farklılıklarını söyleyiniz.

Benzerlikler:

• Her iki metinde de olayların odağında çocuklar yer almaktadır.
• İki metinde de olaylar, çocukların oynadığı oyunlar sırasında gelişmektedir.

Farklılıklar:

• “Topsuz Basketbol Oyunu” metninde hayal gücüne dayalı unsurlar bulunurken, “Oyun Durdu!” metni daha gerçekçi olaylar içermektedir.
• “Topsuz Basketbol Oyunu” metninde olaylara katılan karakter sayısı daha fazla iken, “Oyun Durdu!” metninde daha sınırlı sayıda kahraman bulunmaktadır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 32 Cevabı

6. Etkinlik

a. Karekodu okutarak “Düş Oyunu” adlı şiiri dikkatlice dinleyiniz.

• Diyafram göğüs ve karın boşluğunu birbirinden ayıran bir kas dokusu tabakasıdır.
• Ellerinizi görseldeki gibi yerleştirerek omuzlarınız dik biçimde oturunuz.
• Uykunuzun geldiğini düşünerek esneyin.
• Çok komik bir durumla karşılaştınız, kahkaha atıyorsunuz.
• Bir karış uzağınızda bir mum var, üfleyerek onu söndürmeye çalışın.
• Yukarıdaki çalışmaları yaparken göğüs kafesinizin üzerindeki elinizin karnınızın üzerindeki elinizden daha az hareket etmesi gerekir.
• Amaç, karın bölgesinin hareket alanını genişletmektir.

Cevap: Yönergeyi takip ederek bu etkinliği siz yapabilirsiniz.

b.  Aşağıdaki cümleleri cümle sonundaki okun yönünü dikkate alarak okuyun. Ok yukarıyı işaret ediyorsa ses şiddetinizi artırarak, aşağıyı işaret ediyorsa ses şiddetinizi azaltarak okuyun.

Cevap: Yönergeyi takip ederek bu etkinliği siz yapabilirsiniz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 33 Cevabı

7. Etkinlik

Aşağıdaki karşılıklı konuşmayı inceleyiniz. Kendinizi Cemil’in yerine koyarak yönergeler doğrultusunda tartışmaya katılınız.

• Arkadaşlarınızla aynı fikirde olmadığınız anları düşününüz.
• Serhat’ın fikirlerine nasıl cevaplar vereceğinizi, katıldığınız ya da katılmadığınız görüşleri tespit ederek düşününüz.
• Serhat’ın doğru bulduğunuz fikirlerini kabul edip mantıksız bulduklarınızı ne den mantıksız bulduğunuzu açıklayarak kendi fikrinizi belirtiniz. Nezaket kurallarına uyarak anlaşılır bir dil kullanmaya dikkat ediniz.
• Konuşmanız sırasında yabancı dillerden alınan ve dilimizde henüz yaygınlaşmamış kelimelerin Türkçelerini kullanmaya özen gösteriniz.

Cevap:

Serhat’ın söylediklerini dikkatle dinledim. Öncelikle, Mete’nin hayal gücünü kullanmasının eğlenceli ve yaratıcı olduğu fikrine katılıyorum. Oyun oynarken hayal kurmak, bizi mutlu eder ve farklı düşünmemizi sağlar. Bu yönüyle Mete’nin Satürn’de tedavi olmayı istemesi gerçekten ilgi çekici bir fikirdir.

Ancak Serhat’ın her söylediğine tamamen katılmıyorum. Çünkü hayal gücü önemli olsa da, gerçek hayatta karşılaştığımız sorunları çözebilmek için bazen daha uygulanabilir yollar düşünmemiz gerekir. Satürn’de tedavi olmak oyunda eğlenceli olabilir ama gerçek hayatta mümkün değildir. Bu yüzden yalnızca hayal kurmak yeterli olmayabilir.

Bence en doğrusu, hayal gücü ile gerçekçiliği birlikte kullanmaktır. Mete hayal kurarak oyunu eğlenceli hâle getirmiştir, bu doğru bir davranıştır. Ancak gerçek yaşamda sorunlarla karşılaştığımızda, hayallerimizi akılcı çözümlerle desteklememiz gerekir. Böylece hem yaratıcı hem de çözüm odaklı olabiliriz.

Cemil:

Bence Mete’nin Satürn’de tedavi olmayı istemesi pek mantıklı değil. Oyun oynarken hayal gücünü kullanmak güzel ama gerçek hayatta sorunlarla yüzleşmek ve onları çözmek için daha gerçekçi yollar bulmalıyız. Satürn’e gitmek imkânsız olduğu için böyle bir tercih yapması biraz gerçeklerden kaçmak gibi görünüyor. Bence Mete’nin hayal gücünü kullanarak uygulanabilir bir çözüm bulması daha iyi olurdu. Hayal gücü ve gerçekçilik arasında bir denge kurmak çok önemli.

Serhat:

Bence Mete’nin Satürn’de tedavi olmayı istemesi çok eğlenceli bir fikir. Oyun oynarken hayal gücümüzü kullanmak bizi sıradanlıktan çıkarıp farklı dünyalara götürüyor. Mete’nin Satürn’ü seçmesi onun ne kadar geniş bir hayal gücüne sahip olduğunu gösteriyor. Ayrıca bu tür hayaller kurmak, problem çözme becerilerimizi ve üretkenliğimizi geliştirir. Gerçek hayatta belki Satürn’e gidemeyiz ama böyle hayaller kurmak, sınırlarımızı zorlamamıza ve farklı bakış açıları geliştirmemize yardımcı olur.

8. Etkinlik

a. Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlede duraklama noktalarını belirlemek, okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak üzere yazılarda noktalama işaretleri kullanırız. Bunlardan bazılarını sık, bazılarını daha az kullanırız. Yazılarınızda en sık kullandığınızdan en az kullandığınız noktalama işaretlerine doğru bir sıralama yapacak olsanız sıralamanız nasıl olurdu? Soldan sağa doğru yazınız.

.      ,     ?    ‘    …    :    ;     !

Sıraladığınız noktalama işaretlerinin kullanıldığı birkaç örnek cümleyi metinden bularak aşağıya yazınız.

Cevap:

Moni, oyunlarda karşılaştığı problemleri çok seviyordu.

Moni, o esnada “Ne yapabilirim acana?” diye düşünüyordu.

— İnanılmaaaz!

İnci panikle bağırdı:

Mete’yi sedyeyle saha kenarına aldılar.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 34 Cevabı

9. Etkinlik

a.  Aşağıda noktanın farklı işlevleriyle kullanıldığı cümleler verilmiştir. Bu cümlelerde yay ayraç içindeki noktanın hangi işleviyle kullanıldığını belirleyip bunları gruplandırınız. Gruplarınızı oluşturan cümlelerin numaralarını ve noktanın işlevini yandaki kutulara yazınız.

10. Etkinlik

Aşağıda verilen cümleleri 10. etkinlikte yazdığınız kurallardan hareketle inceleyiniz. Eksik olan nokta işaretini cümlelerdeki gerekli yerlere ekleyiniz.

Kıbrıs şehitlerimizden Av. Mehmet Özel’in ismi Karacaoğlan Mah. 3715 Sok. No.111’de bulunan okulda yaşatılıyor.

Okul evimize yaklaşık 10 dk yürüme mesafesindeydi.

Sınıfımız da evimiz gibi 1. kattaydı ve ben sınıfta en arka sıranın hemen önünde 6. sırada otururdum.

En iyi arkadaşım Esma ise 2. sıra önümde Sıla’yla otururdu.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 35 Cevabı

YAZALIM

11. Etkinlik

a. Yazarken kurduğumuz cümleler metnimizin akıcılığını etkiler. Uzun cümleler yerine kısa cümlelerle yazmak metnimizi daha anlaşılır kılar. Aşağıda uzun bir cümle bölünerek kısa cümlelere dönüştürülmüştür. Birbiriyle ilişkili unsurlar ve kısaltma yapılırken bölünebilecek yerler renklendirmeyle gösterilmiştir. Uzun bir cümlenin bölünerek kısa cümlelere dönüştürüldüğü aşağıdaki örneği inceleyiniz.

Kampa giderken valizime önce pantolonlarımı, gömleklerimi, pijamalarımı; sonra yolda ve orada okuyup yazmak için kitaplarımı, birkaç dergimi ve günlüğümü; spor yaparken ve arkadaşlarımla oynarken ihtiyaç duyacağımı düşünerek raketimi, tenis topumu, eşofman takımımı ve spor ayakkabılarımı yerleştirdim.

• Kampa giderken valizime önce pantolonlarımı, gömleklerimi, pijamalarımı yerleştirdim.
• Sonra yolda ve orada okuyup yazmak için kitaplarımı, birkaç dergimi ve günlüğümü koydum.
• Spor yaparken ve arkadaşlarımla oynarken ihtiyaç duyacağımı düşünerek raketimi, tenis topumu, eşofman takımımı ve spor ayakkabılarımı yerleştirdim.

b. Aşağıdaki cümleyi uygun yerlerinden bölerek kısa cümlelere dönüştürünüz.

Yapılan bir anketle okulumuzdaki öğrencilerin tercihleri belirlenmiştir.

Öğrencilerin sokak oyunlarından saklambaç, körebe, birdirbir ve sekseği çok sevdikleri görülmüştür.

Zekâ oyunları arasında ise mangala, dokuztaş ve amiralbattının tercih edildiği belirlenmiştir.

c. Yazdıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.

Hazırladığım kısa cümleleri arkadaşlarımla paylaştım ve onların da görüşlerini dinledim.

ç. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz.

Öğretmenimin geri bildirimlerine göre cümleleri anlamlı ve düzenli bir şekilde ayırabildiğim güçlü yönüm olarak belirlendi.
Ancak cümleleri daha akıcı hâle getirme konusunda gelişmeye açık yönüm olduğunu fark ettim.
Bu yönümü sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışacağım.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 36 Cevabı

12. Etkinlik

a. Karekodu okutarak “Düş Oyunu” adlı şiiri dikkatlice dinleyiniz.

DÜŞ OYUNU

Misketimin üstünde
Neşeyle döner dünya
Geceleri usulca
Yatağa iner dünya
İp atlarken dağa atlarım
Dağı dörde katlarım
Top oynarım ay dedeyle
Güzel topum
Yıldızlara çocuklardan selam söyle
Her sabah ışığın altın saçlarını
Mor dağlarda görünce
Yanağımda öperek
Beni sobeler annem
Güneşten önce…

b. Sizce şairin yaşamını bir oyun alanı gibi görmesinin sebebi nedir?

Şair, yaşamı bir oyun alanı gibi görmektedir çünkü hayata çocuk gözüyle bakmakta ve hayal gücünü ön planda tutmaktadır.
Oyun oynarken insan kendini özgür hisseder, mutlu olur ve sınırları hayalleriyle aşar.
Şair de dünyayı, gökyüzünü ve doğayı oyunlarına katarak yaşamın eğlenceli ve neşeli yönünü anlatmak istemiştir.

c. Şiiri tekrar dinleyiniz. Dinleme sırasında verilen örnektekine benzer kullanımları tespit ederek yazınız.

• “Yatağa iner dünya”
  → Dünya insana ait bir davranış olan yatağa inme özelliğiyle anlatılmıştır.

“Her sabah ışığın altın saçlarını”

13. Etkinlik

ç. Kişileştirme söz sanatı ile şair anlatımında yukarıdakilerden hangilerini sağlamıştır? Nedenleriyle tartışınız.

Şair, şiirde kişileştirme söz sanatını kullanarak yukarıda verilen özelliklerin tamamını sağlamıştır.

• Kuru bir anlatım yerine estetik bir anlatım sağlamıştır.
  Dünya, ışık ve doğa unsurları insana ait özelliklerle anlatıldığı için şiir daha canlı ve şiirsel bir hâl almıştır.
• Az sözle çok şey anlatma imkânı vermiştir.
  “Neşeyle döner dünya” gibi ifadelerle dünyanın hareketi ve mutluluk duygusu kısa ama etkili bir şekilde anlatılmıştır.
• Anlatımı güçlendirmiştir.
  Kişileştirme sayesinde okuyucu, anlatılanları daha kolay hayal etmiş ve şiirin etkisi artmıştır.
• Anlama derinlik katmıştır.
  Şair, anlatmak istediklerini doğrudan söylemek yerine kişileştirme yoluyla gizleyerek okuyucunun düşünmesini sağlamıştır.

Sonuç olarak şair, kişileştirme söz sanatını kullanarak şiiri daha etkileyici, anlamlı ve düşündürücü hâle getirmiştir.