5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı Dersimiz Cumhuriyete Doğru İzleme Metni Cevapları

“Atatürk’ü Tanımak” teması, öğrencilerin Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecini ve Mustafa Kemal Atatürk’ün bu süreçteki liderliğini daha yakından tanımalarını amaçlamaktadır. Bu tema kapsamında ele alınan “Cumhuriyete Doğru” izleme metni, milletimizin bağımsızlık yolunda verdiği mücadelenin önemli aşamalarını gözler önüne sermektedir.

Metinde, Millî Mücadele yıllarında yaşanan gelişmeler, halkın gösterdiği azim ve Mustafa Kemal Atatürk’ün ileri görüşlü liderliği ele alınmaktadır. İzleme etkinlikleri sayesinde öğrencilerin tarih bilinci kazanmaları, olaylar arasında neden–sonuç ilişkisi kurmaları ve millî değerlerimizin önemini kavramaları hedeflenmektedir.

Bu içerikte, MEB Yayınları 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı sayfa 75-76-77-78-79-80-81 arasında yer alan “Atatürk’ü Tanımak” temasına ait “Cumhuriyete Doğru” izleme metniyle ilgili sorular ve cevaplar, öğrencilerin seviyesine uygun, açık ve anlaşılır bir şekilde ele alınmıştır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 75 Cevabı

› Sanal müze turunda ilginizi çeken unsurları ve sanal tur sayesinde neler öğrendiğiniz arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap:
Sanal müze turunda en çok Atatürk’e ait kişisel eşyalar, fotoğraflar ve Millî Mücadele Dönemi’ne ait belgeler ilgimi çekti. Sanal tur sayesinde geçmişte yaşanan olayları daha yakından görme fırsatı buldum. O dönemin şartlarının ne kadar zor olduğunu, insanların büyük fedakârlıklarla mücadele ettiğini daha iyi anladım.

› Millî Mücadele Dönemi’nden TBMM’nin açılışına kadar geçen süreci düşününüz. Türk milletinin azim ve kararlılığının bu sürece nasıl bir etkisi olmuştur?

Cevap:
Millî Mücadele Dönemi’nde Türk milleti, karşılaştığı tüm zorluklara rağmen bağımsızlıktan vazgeçmemiştir. Halkın gösterdiği azim ve kararlılık, Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde verilen mücadelenin başarıya ulaşmasını sağlamıştır. Bu birlik ve inanç sayesinde TBMM açılmış, millet kendi geleceğinde söz sahibi olmuştur.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 76 Cevabı

1. ETKİNLİK

a) Tiyatronun adından ve görselinden hareketle içeriğini tahmin ediniz. Tahmininizi ve tahmininizin gerekçelerini aşağıya yazınız.

Cevap:
Tiyatronun Millî Mücadele yıllarını anlattığını tahmin ediyorum. Çünkü görselde tarihî kıyafetler giymiş seymenler bulunuyor. Ayrıca tiyatronun Mustafa Kemal Paşa’nın Ankara’ya gelişiyle ilgili olduğu anlaşılıyor. Bu da bağımsızlık mücadelesine vurgu yapıldığını düşündürüyor.

b) Tiyatronun içeriğiyle ilgili tahmininiz doğru çıktı mı? Gerekçelerinizin uygunluğunu değerlendiriniz.

Cevap:
Tahminimin büyük ölçüde doğru çıktığını söyleyebilirim. Çünkü tiyatroda Mustafa Kemal Paşa’nın Ankara’ya gelişi, Millî Mücadele’nin güçlenmesi ve TBMM’nin açılışı sahnelenmiştir. Bu nedenle gerekçelerim metnin içeriğiyle uyumludur.

2. ETKİNLİK

1) Ankaralılar Mustafa Kemal’i nasıl karşılamıştır?

Cevap:
Ankaralılar Mustafa Kemal’i büyük bir heyecan ve saygıyla karşılamış, seymen alayıyla ona desteklerini göstermiştir.

2) Sizce Ankara’nın Millî Mücadele’nin merkezi olmasının sebebi nedir?

Cevap:
Ankara’nın işgal altında olmaması, güvenli bir bölgede yer alması ve halkın Millî Mücadele’ye güçlü destek vermesi nedeniyle merkez seçildiğini düşünüyorum.

3) İstanbul’un işgali ve Meclis-i Mebusan’ın dağıtılmasının ardından mebuslar ne yapmıştır? O günkü ulaşım ve haberleşme olanaklarıyla bugünkü olanakları karşılaştırdığınızda neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:
Meclis-i Mebusan dağıtıldıktan sonra mebuslar Ankara’ya gelerek yeni bir meclis kurmuşlardır. O dönemde ulaşım daha yavaş ve zor şartlarda yapılıyordu, haberleşme de sınırlıydı. Günümüzde ise ulaşım araçları ve iletişim teknolojileri sayesinde bu işler çok daha hızlı ve kolay gerçekleşmektedir.

4) Tiyatronun en çok hangi sahnelerinden etkilendiniz? Sebepleriyle açıklayınız.

Cevap:
En çok TBMM’nin açılışının anlatıldığı sahneden etkilendim. Çünkü bu sahne, milletin kendi geleceğinde söz sahibi olmasını ve bağımsızlık mücadelesindeki kararlılığını açıkça göstermektedir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 77 Cevabı

3. ETKİNLİK

a) Aşağıdaki tabloyu izlediğiniz tiyatrodan hareketle doldurunuz.

Cevap:

• Kişiler: Mustafa Kemal Paşa, seymenler ve Ankaralılar, mebuslar, Halide Edip, müftü, halk.
• Zaman: Millî Mücadele yılları (1919-1920), TBMM’nin açılışına giden süreç.
• Yer: Ankara, İstanbul, Sultanahmet Meydanı ve meclis çevresi.
• Olay Akışı: Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişi ve karşılanması, İstanbul’un işgali, mebusların Ankara’ya yönelmesi, TBMM’nin açılması.

b) Kahramanlar görünüş ve davranışları ile Millî Mücadele Dönemi’ni yansıtmakta mıdır? Sebepleriyle açıklayınız.

Cevap:
Evet, kahramanlar dönemi yansıtmaktadır. Çünkü sahnelerde kullanılan kıyafetler (seymen kıyafetleri gibi),
konuşmaların içerikleri ve halkın dayanışma içinde hareket etmesi, Millî Mücadele’nin havasını hissettirmektedir.
Ayrıca Mustafa Kemal Paşa’nın kararlı duruşu ve lider tavrı dönemin ruhuna uygundur.

c) Olay akışında sahnelere hâkim duygular oyuncuların canlandırma ve seslendirmelerini nasıl etkilemektedir? Örneklerle açıklayınız.

Cevap:
Sahnedeki duygu, oyuncuların ses tonunu ve davranışlarını doğrudan etkiler. Örneğin Mustafa Kemal’in halka seslendiği bölümlerde ses tonu daha net, kararlı ve güven vericidir. Halide Edip’in konuşmasında ise heyecan ve coşku öne çıktığı için ses daha yükselir ve vurgu artar. İstanbul’un işgalinin anlatıldığı sahnelerde ise üzüntü ve endişe hissedildiğinden oyuncular daha durgun ve ciddi bir şekilde konuşur.

4. ETKİNLİK

a) Aşağıdaki sorulara vereceğiniz cevaplardan hareketle tiyatronun ana fikrini nasıl ifade edersiniz?

Cevap:
Tiyatro, Türk milletinin bağımsızlık yolunda birlik olması ve zorluklar karşısında kararlılıkla mücadele etmesi gerektiğini anlatmaktadır.

İzlediğiniz tiyatronun ilk bölümünde Ankaralılar Atatürk’ün “Arkadaşlar buraya neden geldiniz?” sorusuna ne cevap vermiştir?

Cevap:
Ankaralılar, Mustafa Kemal Paşa’yı saygıyla karşılayarak ona destek olduklarını belirtmiş ve “Paşam hoş geldiniz.” diyerek karşılama yapmışlardır.

Halide Edip konuşmasının sonunda neyi vurgulamaktadır?

Cevap:
Halide Edip, milletin umudunu kaybetmemesi gerektiğini ve özgürlük için sonuna kadar mücadele edileceğini vurgulamaktadır.

Meclisin açılışında Meclis başkanı Türk milletinin hangi yönüne dikkat çekmektedir?

Cevap:
Meclis başkanı, Türk milletinin bağımsızlık konusunda güçlü bir iradeye sahip olduğunu ve zor şartlarda bile geri adım atmadığını belirtmektedir.

Mustafa Kemal Atatürk son konuşmasını hangi cümlelerle tamamlamıştır?

Cevap:
Konuşmasını, egemenliğin millete ait olduğunu vurgulayarak ve milletin söz sahibi olduğunu belirten ifadelerle tamamlamıştır.

b) Yukarıdaki sorulara verdiğiniz cevaplardan hareketle bu tiyatroda verilmek istenen mesajın ne olduğunu belirleyip bir cümle hâlinde aşağıya yazınız.

Cevap:
Bu tiyatronun vermek istediği mesaj, Türk milletinin birlik, inanç ve kararlılıkla bağımsızlığına kavuştuğudur.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 78 Cevabı

6. ETKİNLİK

a) Müzeleri Geziyorum adlı etkileşimli içerikte gezdiğiniz müzelerden ikisini karşılaştıran bir konuşma yapınız.

Cevap:

MÜZELERİN KARŞILAŞTIRILMASI

Sevgili arkadaşlar, bugün sizlere sanal turda gezdiğim iki müzeyi karşılaştırarak anlatmak istiyorum. Bunlardan biri Anıtkabir Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi, diğeri ise İstanbul Arkeoloji Müzesidir. Karşılaştırmamı bu müzelerin kuruluş amaçları ve sergilenen eserler açısından yapacağım.

Anıtkabir Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatını ve Millî Mücadele sürecini anlatmaktadır. Müzede Atatürk’e ait kişisel eşyalar, fotoğraflar, belgeler ve savaş yıllarını yansıtan görseller yer almaktadır. Bu müze, yakın tarihimizle ilgili bilinç kazanmamıza yardımcı olmaktadır.

İstanbul Arkeoloji Müzesi ise çok daha eski dönemlere ait eserleri barındırmaktadır. Antik Çağ’dan kalma heykeller, yazıtlar ve lahitler bu müzede sergilenmektedir. Bu müze sayesinde insanlık tarihinin farklı dönemlerine ait kültürleri tanıma fırsatı buluyoruz.

Sonuç olarak her iki müze de geçmişi tanımamızı sağlamaktadır. Ancak Anıtkabir Müzesi daha çok millî tarihimize odaklanırken, İstanbul Arkeoloji Müzesi dünya tarihine ait eserleri ön plana çıkarmaktadır. Bu yönleriyle birbirlerinden ayrılmakta, fakat ikisi de büyük bir kültürel değere sahiptir.

b) Konuşmanızı “Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ne göre değerlendiriniz.

Cevap:

Güçlü yönlerim: Konuşmamı planlı yaptım, ses tonumu anlaşılır kullandım ve konudan kopmadım.

Gelişmeye açık yönlerim: Beden dilimi daha etkili kullanabilirim ve örnekleri artırabilirim.

7. Etkinlik

a. Aşağıdaki cümlelerde büyük harflerin kullanım alanlarına örnekler verilmiştir. Altı çizili kelime gruplarında büyük harflerin kullanımıyla ilgili kuralı ilgili yere yazınız.

• Çanakkale Boğazı, tarihte pek çok deniz savaşına sahne olmuştur.
• Tuna Nehri, birçok farklı medeniyet için çok önemli olmuştur.

Cevap: Coğrafi terimlerde özel isimler büyük harfle başlar.

• Türk Tarih Kurumu, birçok araştırma ve yayın yaparak tarih bilincini artırmaktadır.
• 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi, Ankara’da açılmıştır.

Cevap: Resmî kurum, kuruluş, kurul ve örgüt adları ile şehir adları büyük harfle başlar.

• Dolmabahçe Sarayı, Mustafa Kemal Atatürk’ün son günlerini geçirdiği yerdir.
• Her yıl binlerce kişi Atatürk Köşkü ‘nü ziyaret ediyor.

Cevap: Saray, köşk, anıt, yapı ve benzeri eserlerin özel adları büyük harfle başlar.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 79 Cevabı

b) Aşağıdaki cümlelerde altı çizili ifadelerde noktanın hangi amaçla kullanıldığını belirleyiniz. Noktayı aynı amaçla kullandığınız birer cümle yazınız.

Cevap:

12.03.1921 tarihinde İstiklâl Marşı kabul edilmiştir.

Nokta, tarihlerin yazımında gün, ay ve yılı ayırmak için kullanılmıştır.

Örnek cümlem: 23.04.1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.

Toplantı 14.45’te sona erdi.

Nokta, saatlerin yazımında saat ve dakikayı ayırmak için kullanılmıştır.

Örnek cümlem: Dersimiz 09.20’de başladı.

c) Soru işaretinin aşağıda verilen kullanım alanlarını inceleyiniz. Bu kullanım alanlarına yönelik siz de örnek cümleler yazınız.

Cevap:

Soru eki veya soru sözü içeren cümleler:

Millî Mücadele hangi şehirde başlamıştır?
Atatürk hangi cephede görev almıştır?

 Soru eki veya soru sözü içermeyen, soru anlamı taşıyan cümleler:

Bu kadar fedakârlık unutulur mu?
Böyle bir cesaret herkeste olur mu?

8. Etkinlik

a. Aşağıda verilen cümlelerdeki altı çizili kelimeleri inceleyiniz. Bunları isim olup olmama açısından gruplandırarak isim olanları işaretleyiniz.

[√] Atatürk, Mehmet Âkif Bey ile konuşuyor.
[  ] Meclis binası el birliğiyle onarıldı.
[√] Emin, sandalyede dikkatle onları dinliyor.
[√] Duvarın boyası solmuş.
[  ] Pek çok şey konulmuş masanın üzerine.
[  ] Duvardaki harita değişmiş.
[  ] Kapı açıldı ve asker içeri girdi.
[√] Perdeler toplanmış ve bağlanmış.
[  ] Ortada ahşap bir sehpa duruyor.
[√] Odanın zemininde eski bir halı vardı.

b. Gruplandırdığınız kelimeleri aşağıdaki tablolara yazınız. İkinci tabloyu öğretmeninizin yardımıyla adlandırınız.

c. Yukarıdaki grupları oluştururken nelere dikkat ettiniz? Grupların ayırt edici özelliklerini söyleyiniz.

Gruplandırma yapılırken kelimelerin varlık, nesne veya kişi adı bildirip bildirmediğine dikkat ettim.
İsimler; insan, eşya, yer veya kavram adı bildirir ve “kim, ne?” sorularına cevap verir.
Fiiller ise bir iş, oluş veya hareket bildirir ve “ne yaptı, ne oluyor?” sorularına cevap verir.
Bu özellikler grupların ayırt edilmesini sağlamıştır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 80 Cevabı

9. Etkinlik

a. Bir mekânın betimlendiği aşağıdaki paragrafı inceleyiniz. Farklı renklerle gösterilen cümlelerin nelere odaklandığını öğretmeninizin rehberliğinde tartışarak belirleyiniz. Daha önce öğrendiğiniz kişi betimlemesiyle mekân betimlemesinin benzerlik ve farklılıklarını söyleyiniz.

Savaş alanı, etrafını irili ufaklı tepelerin sardığı geniş bir düzlüktü. Tepelerin eteklerinde bodur ağaçların oluşturduğu bir örtü zar zor seçiliyordu. Gökyüzü patlayan topların ve tozun oluşturduğu gri bir dumanla kaplıydı. Toprak düşen top mermileri yüzünden delik deşik olmuştu. Kırık silahlar, boş mermi kovanları ve yırtık üniforma parçaları etrafa saçılmıştı. İnsan gözünün görebildiği her şey yaşanan savaşın ciddiyetini hissettiriyordu. Türk askerlerinin hücum sırasında mevzide bıraktığı mendiller, mektuplar ve daha nice özel eşya bir milletin vatanını korumak için neleri feda edebileceğinin kanıtlarını barındırıyordu. Arada sırada uzaktan işitilen top sesleri ve patlamaların seyrekliği düşmanın epey uzaklaştığını gösteriyor, savaşın bitmek üzere olduğunu müjdeliyordu. İlk bakışta hüzünlü gibi duran bu manzara, görenlere tarifi imkânsız birçok duyguyu bir arada yaşatıyordu.

Paragraftaki cümlelerin odaklandığı noktalar:

• Mekânın fiziksel özellikleri: Düzlük, tepeler, ağaçlar, gökyüzü, toprak.
• Görsel ayrıntılar: Gri duman, delik deşik toprak, kırık silahlar, mermi kovanları.
• Duygusal atmosfer: Hüzün, savaşın ciddiyeti, fedakârlık, umut.
• İşitme duyusu: Top sesleri ve patlamalar.

Kişi betimlemesi ile mekân betimlemesinin benzerlikleri:

• Her ikisi de ayrıntılı anlatım içerir.
• Okuyucunun zihninde görüntü oluşturmayı amaçlar.
• Duygulara ve izlenimlere yer verir.

Kişi betimlemesi ile mekân betimlemesinin farklılıkları:

• Kişi betimlemesinde dış görünüş ve karakter ön plandadır.
• Mekân betimlemesinde çevre, atmosfer ve ortam anlatılır.
• Kişi betimlemesi insanı tanıtırken mekân betimlemesi olayın geçtiği yeri tanıtır.

b. Paragrafı okurken gözünüzde nasıl bir resim canlandı? Bu resmin gözünüzde canlanmasının sebebi ne olabilir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Paragrafı okurken gözümde savaş sonrası harap olmuş, sessiz ve hüzünlü bir savaş alanı canlandı.
Top mermileriyle zarar görmüş toprak, etrafa saçılmış eşyalar ve gri dumanlar bu görüntüyü daha etkileyici hâle getirdi.

Bu resmin zihnimde canlanmasının sebebi, yazarın ayrıntılı betimlemeler yapması ve görme ile işitme duyularına hitap eden ifadeler kullanmasıdır.

c. “Müzeleri Geziyorum” adlı etkileşimli içerikten alınan aşağıdaki görseli kullanarak müzeyi betimleyen bir paragraf yazınız. Paragrafı yazarken yazma stratejilerini uygulayınız.

Plan

• Giriş: Müzenin genel görünümü
• Gelişme: İç mekân, sergilenen eserler, atmosfer
• Sonuç: Uyandırdığı duygular

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 81 Cevabı

Taslak Metin

Görselde geniş ve ferah bir müze salonu bulunmaktadır. Duvarlarda tarihî eserler, vitrinlerde geçmişe ait eşyalar yer almaktadır.
Müze düzenli ve sakindir.

Gözden Geçirilmiş Metin

Görselde yer alan müze, geniş ve aydınlık yapısıyla dikkat çekmektedir. Salonun duvarlarında tarihî eserler yer alırken cam vitrinlerde geçmişe ait önemli eşyalar özenle sergilenmiştir. Müzenin sakin ve düzenli ortamı ziyaretçilere geçmişi düşünme fırsatı sunmaktadır. Bu müzeyi gezerken tarih bilincimin arttığını hissettim.

ç. Öz değerlendirme

Güçlü Yönlerim:

• Ayrıntılı betimlemeler yapabilmem
• Anlatımın açık ve düzenli olması
• Metin planına uymam

Gelişmeye Açık Yönlerim:

• Duyulara hitap eden ifadeleri artırmak
• Cümle çeşitliliğini geliştirmek
• Daha özgün kelimeler kullanmak

Sonraki yazma çalışmalarımda güçlü yönlerimi kullanmaya, gelişmeye açık yönlerimi ise geliştirmeye özen göstereceğim.

Bu Görev Bizim

Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Sonraki etkinliklerde güçlü yönlerinizi kullanmaya, gelişmeye açık yönlerinizi güçlendirmeye özen gösteriniz.