5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı Oyun Durdu Dinleme Metni Cevapları

MEB Yayınları tarafından hazırlanan 5. Sınıf Türkçe ders kitabının “Oyun Dünyası” teması içerisinde yer alan “Oyun Durdu!” dinleme metni, öğrencilerin dinleme, anlama ve yorumlama becerilerini geliştirmeye yönelik önemli etkinlikler içermektedir. Bu metin kapsamında yer alan sorular, öğrencilerin metni dikkatle dinlemesini ve verilen bilgileri doğru şekilde analiz etmesini amaçlamaktadır.

Bu içerikte, 5. Sınıf Türkçe 1. Kitap Oyun Durdu! metni soruları ve cevapları, ders kitabındaki sıralama esas alınarak hazırlanmıştır. 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 ve 25. sayfalarda yer alan tüm dinleme etkinlikleri ve sorulara ait cevaplar eksiksiz ve anlaşılır bir biçimde sunulmuştur.

Hazırlanan bu çalışma, öğrencilerin kendi çözümlerini kontrol edebilmesi, velilerin ise çocuklarının ödevlerine rehberlik edebilmesi amacıyla sade ve açıklayıcı bir anlatımla oluşturulmuştur. İçerik, MEB müfredatına uygun olup ders kitabıyla birebir uyumludur.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 12 Cevabı

1. “Oyun” kelimesinin size çağrıştırdıkları nelerdir?

“Oyun” kelimesi bana eğlenceyi, mutluluğu ve arkadaşlarla birlikte vakit geçirmeyi çağrıştırır.
Oyun oynarken hem eğlenirim hem de paylaşmayı ve kurallara uymayı öğrenirim.

2. Dijital oyunlarla mı, sokak oyunlarıyla mı daha fazla vakit geçiriyorsunuz? Neden?

Ben daha çok dijital oyunlarla vakit geçiriyorum. Çünkü dijital oyunlara evde kolayca ulaşabiliyorum
ve tek başıma da oynayabiliyorum. Ayrıca birçok farklı oyun olduğu için ilgimi çekiyor.

Anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını defterinize not ediniz. Bunların anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK (Türk Dil Kurumu) Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.

• Babacan
  Tahmini Anlam: İyi niyetli, güler yüzlü ve insana güven veren kişi.
  TDK’ye Göre Anlamı: Davranışlarıyla sevecenlik ve yakınlık gösteren, cana yakın.
• Umutsuzluk
  Tahmini Anlam: Bir şeyin düzelmeyeceğini düşünerek üzülme durumu.
  TDK’ye Göre Anlamı: Umutsuz olma durumu, ümitsizlik.
• Kıpırdamadan
  Tahmini Anlam: Hiç hareket etmeden, olduğu yerde durmak.
  TDK’ye Göre Anlamı: Hiç hareket etmeden, hareketsiz bir biçimde.
• İtiraf etmek
  Tahmini Anlam: Gizli kalan bir durumu açıkça söylemek.
  TDK’ye Göre Anlamı: Gizli veya saklı bir durumu açıklamak, söylemek.
• Koleksiyon
  Tahmini Anlam: Aynı türden eşyaların bir araya getirilmesi.
  TDK’ye Göre Anlamı: Özel bir amaçla bir araya getirilmiş ve saklanan nesnelerin bütünü.

Oyun Durdu! Dinleme Metni

Sude sürekli bilgisayar oyunu oynayan bir çocuktur. Ailesi onu bu alışkanlığından kurtarmak ister. Dinleyeceğiniz bölüm, Sude’yi bilgisayar oyunundan uzaklaştırmak için ailesiyle arasında yaşananları anlatmaktadır. Bir pazar günü Sude her zaman olduğu gibi gözlüklerini takmış oynuyordu. Aniden salonun ortasında duruverdi. Bir anda taş kesilmişti. Buz gibi bir sesle, ”Korkunç bir şey!” diye bağırdı. Oyun aniden durdu. Sevda Hanım, Rıfkı Bey’e göz kırparak şaşırmış gibi yaptı ve ”Ciddi misin?” diye sordu. ”Merkezde bir arıza olmasın sakın?” ”Hayır.” dedi Sude hiç kıpırdamadan. Ekran aniden kıpkırmızı oldu ve bir yazı belirdi. ”Bir yazı mı?” diye merakla sordu Rıfkı Bey. ”Ne yazıyor?” ”Boynunuz kilitlenmiştir boşuna beklemeyin.” diye yazıyor. Sude umutsuzluk içindeydi. Çok iyi durumdaydım. Tam da ikinciliğe yükselmiştim ki bu oldu. Rakiplerim tarafından yapıldığına eminim. Sevda Hanım, ”Gözlüğü aç kapa yapsan?” dedi. ”Belki tekrar çalışır.” Sude elektronik gözlüğün düğmesini kapatıp açtı. Bu hareketi defalarca tekrarladı. Boşuna bir türlü oyuna dönmeyi başaramadı. Tam gözlüğü çıkarıp kenara bırakıyordu ki bir ses duydu. Ekranda yeni bir yazı belirmişti. ”Heyecanlanmayın oyuna tekrar döneceksiniz. Ama önce kapınıza gelecek postacıyı beklemelisiniz.” Sonunda bir sabah erken saatlerde kapının zili çalındı. Sevda Hanım, Rıfkı Bey ve Sude heyecanla kapıyı açtılar. Babacan postacıyla karşılaştılar. Postacı neşe içinde ”Sude Hanım’a mektup var.” dedi. Hem de öyle böyle mektup değil. Mükemmel el yazısıyla yazılmış bir mektup. Sude gözlerini kırpıştırarak ”Mektubu okudunuz mu yoksa?” diye sordu. ”Hiç okur muyum?” dedi postacı gülerek. Baksanıza zarftaki adres ne kadar özenle yazılmış. Sude mektubu kapıp bir solukta okudu. Mektupta şunlar yazılıydı. ”Sevgili Sude, oyunu çok iyi götürüyorsun. Seni tebrik ederim ama yorulmadın mı? Bence biraz ara vermenin zamanı geldi. Sana yosunların kokusunu ve balıkların neşesini taşıyan dalgaların beyazlattığı bir deniz kabuğu gönderiyorum. Hediyeni al ve sahile git. Ona benzeyen en az bin tane deniz kabuğu daha bul. Ama gerçekten dediğimi yap. Sonra bulduğun deniz kabuklarıyla kumsala kocaman bir Sude yaz. Bunu yazar yazmaz oyuna tekrar geri döneceksin. Merak etme ben seni izliyor olacağım.” Ahtapot. Sude elini zarfın içine daldırdı. Gerçekten de zarfın dibinde bembeyaz bir deniz kabuğu vardı. Anne ve babasına baktı. Sanki mektubu önceden okumuş gibi gülümsüyorlardı. ”Mektupta yazılanları yapmalı mıyım?” diye sordu kısık bir sesle. ”Sevda Hanım, orada ne yazdığını bilmiyorum. Ama seni oyuna geri döndürecekse yapmalısın bence.” dedi. Hafta sonu hiç vakit kaybetmeden ailece sahile gittiler. Sude’nin elindekine benzeyen deniz kabuklarından aramaya başladılar. Kumsal’da milyonlarca deniz kabuğu vardı. Hepsi uzaktan birbirinin aynısı gibi görünse de yakına gidildiğinde birbirlerinden farklıydı. Ama yine de Sude’ninkine benzeyenlerden bulmak mümkündü. Sabahtan ölene kadar kumsalı bir uçtan diğer uça dolaşarak deniz kabuğu aradılar. Rıfkı Bey, ”Bu Ahtapot adlı korsanı çok sevdim.” diye itiraf etti. ”Beni çocukluğuma geri götürdü. Çocukluğumda da sabahtan akşama kadar kumların arasından deniz kabukları toplardım. Benzeyenleri bir araya koyar, diğerlerinden ayırırdım.” Öğle yemeğini güle oynaya kumsal da yediler. Ayaklarını sulara sokup, dalgaların dövdüğü kıyı boyunca koştular. Sahildeki ölü yengeç, ıstakoz ve kurumuş balık iskeletleriyle ilgili türlü çeşitli yorumlar yaptılar. Kumların üstünde voleybol oynayıp, Su de uzun zamandır böyle mutlu olmamıştı. ”Şu an mutluluktan uçabilirim.” diye neşeyle haykırdı. ”Hep beraberiz. Hava çok güzel, top oynuyoruz, yemek yiyoruz ve koşuyoruz. Daha da önemlisi konuşuyoruz. Havanın kokusu, rüzgarın ve dalganın sesi bize eşlik ediyor. Üstelik sonunda çok zengin bir deniz kabuğu koleksiyonumuz olacak. Akşama kadar sahilde kaldılar. Topu topu elli tane deniz kabuğu bulmayı başardılar. Ertesi gün tekrar gelmeye karar verip geri döndüler. Artık her gün mutlaka birkaç saat kumsalda buluşuyorlardı. Deniz kabuğu aramaya devam ettiler. Kumdan kaleler yapıp bozdular. Birbirlerini kumlara gömdüler. Günler sonra nihayet bin tane deniz kabuğu buldular. Günler sonra nihayet bin tane deniz kabuğu toplamayı başardılar. Sahilin en görünür yerine topladıkları kabuklarla kocaman Sude yazdılar. Sude, ”Bütün günlerin böyle geçmesini isterdim.” diye bağırdı.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 13 Cevabı

a. Sude’nin bilgisayar başından kalkıp sahilde vakit geçirmesiyle ilgili ne düşünüyorsunuz? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Cevap: Sude’nin sahile gitmesi çok doğru bir davranıştır. Böylece bilgisayar oyunlarından uzaklaşıp ailesiyle birlikte zaman geçirmenin ne kadar keyifli ve önemli olduğunu anlamıştır.

b. Gün içinde yaptığınız etkinliklerden bazılarını yazınız.

Cevap: Gün içinde dışarıda yürüyüş yapıyorum, evde egzersiz yapıyorum, kitap okuyorum, müzik dinliyorum, arkadaşlarımla sokakta oyun oynuyorum, bilgisayarda oyun oynuyorum ve derslerim için kütüphanede çalışıyorum.

c. Gün içinde yaptıklarınızı fiziksel olarak hareketli olup olmama durumuna göre sınıflandırıp başlığı olmayan listeyi adlandırınız.

Liste Başlığı: Günlük Etkinliklerim

Hareketli Etkinlikler:
Yürüyüş yapmak, spor yapmak, sokakta oyun oynamak, müzik eşliğinde dans etmek

Hareketsiz Etkinlikler:
Kitap okumak, müzik dinlemek, bilgisayar ve telefonda oyun oynamak, kütüphanede ders çalışmak

ç. “Hareketli Olduğum Etkinlikler” listesindeki her bir etkinlik için aşağıda bulunan soldaki sütunun bir karesini, diğer listeye yazdığınız her bir etkinlik için sağdaki sütunun bir karesini boyayınız.

d. Yukarıda boyadığınız sütun ve görsellerden hareketle kendinizle ilgili neler söyleyebilirsiniz?

d. Yukarıda boyadığınız sütun ve görsellerden hareketle kendinizle ilgili neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:

Boyadığım sütunlara bakarak gün içinde hem hareketli hem de hareketsiz etkinlikler yaptığımı söyleyebilirim.
Ancak hareketli etkinliklerimin sayısının daha fazla olduğu görülmektedir.
Bu da benim gün içinde fiziksel olarak aktif olmaya özen gösterdiğimi göstermektedir.

Hareketli etkinlikler sayesinde daha enerjik hissediyorum.
Aynı zamanda hareketsiz etkinliklerle de dinleniyor ve derslerime zaman ayırıyorum.
Bu durum, günümü dengeli bir şekilde geçirdiğimi gösterir.

 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 14 Cevabı

2. Etkinlik

Dinlediğiniz metinden alınmış aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. Cümlelerde altı çizili kelime gruplarının hangi anlamda kullanıldığını işaretleyerek belirtiniz. İhtiyaç duymanız hâlinde işaretleme yapmadan önce kelime gruplarının anlamlarına yönelik basılı veya çevrim içi kaynaklardan bilgi alabilirsiniz.

3. Etkinlik

Sude’nin oyun durduğunda, mektubu aldığında ve görevi tamamladığında yaşadığı duygu durumlarını metinden hareketle belirleyip aşağıya yazınız.

• Oyun durduğunda:
  Sude büyük bir şaşkınlık ve korku yaşamıştır. Oyunun aniden durması onu endişelendirmiş ve umutsuzluğa sürüklemiştir.
• Mektubu aldığında:
  Sude meraklanmış ve heyecanlanmıştır. Mektupta yazılanları okuyunca ne yapması gerektiğini düşünmüş ve kararsızlık yaşamıştır.
• Görevi tamamladığında:
  Sude çok mutlu olmuştur. Ailesiyle birlikte vakit geçirdiği için kendini huzurlu ve sevinçli hissetmiştir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 15 Cevabı

4. Etkinlik

Aşağıdaki soruları dinlediğiniz metinden hareketle sözlü olarak cevaplayınız.

1. Sude ne tür bir oyun oynamaktadır?

Sude, bilgisayar ve elektronik gözlük kullanılarak oynanan bir dijital oyun oynamaktadır.

2. Oyun oynadığı sırada Sude nasıl bir sorunla karşılaşmıştır? Bu sorunu çözmek için ne yapmıştır?

Oyun oynarken oyunu aniden durmuş ve ekranda bir uyarı yazısı çıkmıştır. Sude bu sorunu çözmek için elektronik gözlüğü kapatıp açmayı denemiştir ancak oyuna geri dönememiştir.

3. Oyuna dönebilmesi için Sude’ye posta yoluyla gönderilen görev nedir?

Sude’den sahile gitmesi, kendisine verilen deniz kabuğuna benzeyen en az bin tane deniz kabuğu bulması ve bu kabuklarla kumsala “Sude” yazması istenmiştir.

4. “Ahtapot” adıyla Sude’ye mektup gönderen kim olabilir? Neden?

“Ahtapot” adıyla mektup gönderen kişinin Sude’nin ailesi olabileceği düşünülmektedir. Çünkü ailesi Sude’yi bilgisayar oyunlarından uzaklaştırmak istemekte ve bu görevin onun için faydalı olacağını bilmektedir.

5. Sevda Hanım, göndereni belli olmayan görevleri kızının yerine getirmesini onaylıyor. Böyle bir davranışın olumsuz etkileri neler olabilir?

Göndereni belli olmayan görevlerin yerine getirilmesi güvenlik açısından riskli olabilir. Bu tür görevler çocuğu tehlikeli durumlara sokabilir ve yanlış kişilere güvenmesine neden olabilir.

5. Etkinlik

a. Aşağıdaki tabloyu dinlediğiniz metinden hareketle doldurunuz.

• Kişiler: Sude, Sevda Hanım, Rıfkı Bey, postacı, Ahtapot
• Zaman: Bir pazar günü ve sonraki günler
• Yer: Sude’nin evi (salon) ve sahil (kumsal)
• Olay: Sude’nin bilgisayar oyununun durmasıyla başlayan süreçte, gizemli bir mektupla sahile giderek verilen görevi yerine getirmesi ve ailesiyle birlikte mutlu vakit geçirmesi

b. Sahil, metnin gelişiminde nasıl bir rol oynuyor? Söyleyiniz.

Cevap:

Sahil, metnin gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Sude, sahilde geçirdiği zaman sayesinde bilgisayar oyunlarından uzaklaşmış, ailesiyle birlikte vakit geçirmenin ve doğayla iç içe olmanın mutluluk verdiğini fark etmiştir. Sahil, Sude’nin değişmesini sağlayan ve olayların olumlu yönde ilerlemesine katkı sağlayan bir mekân olmuştur.

c. Metindeki yerin değişimi olayların akışını nasıl etkiliyor? Söyleyiniz.

Cevap:

Metindeki yerin değişmesi olayların akışını doğrudan etkilemektedir. Olaylar evde başladığında Sude bilgisayar oyunu oynayan, hareketsiz ve yalnız bir durumdayken; sahile geçilmesiyle birlikte hareketli, mutlu ve ailesiyle iletişim kuran bir hâle gelmiştir. Yer değişimi, olayların olumsuz bir durumdan olumlu bir duruma dönüşmesini sağlamış ve Sude’nin yaşadığı değişimi hızlandırmıştır.

6. Etkinlik

a. Aşağıdaki görsellerden metnin içeriğiyle uyumlu olanı işaretleyiniz.

b. İşaretlediğiniz görsellerin dinlediğiniz metinle neden uyumlu olduğunu söyleyiniz.

Cevap:

İşaretlediğim görseller, dinlediğim metinle uyumludur çünkü metinde Sude’nin bilgisayar oyunlarıyla çok vakit geçirdiği ve daha sonra ailesiyle birlikte dışarıda zaman geçirmeye başladığı anlatılmaktadır. Dijital oyun oynayan görsel, Sude’nin metnin başındaki durumunu yansıtmaktadır. Ailesiyle birlikte doğada vakit geçiren görsel ise Sude’nin sahilde yaşadığı değişimi ve ailesiyle mutlu zaman geçirmesini göstermektedir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 16 Cevabı

7. Etkinlik

Çocukların genel ağ kullanım amaçları ile ilgili aşağıdaki grafiği inceleyiniz. Grafikten hareketle doğru ifadelerin başına (D), yanlış ifadelerin başına (Y) yazınız.

[D] Çocuklar, en çok “araştırma yapma” için genel ağa başvurmuştur.
[D] “Mesajlaşma” amacıyla kullanım “sosyal medya kullanma”dan daha fazladır.
[D ] Genel ağ kullanımında “oyun oynama veya oyun indirme”, “paylaşım sitelerinde içerik izleme”nin önüne geçmiştir.
[Y] “E-posta gönderme ve alma” ile “ürün ve hizmetler hakkında bilgi edinme” amacıyla genel ağ kullanımının toplamı, “araştırma yapma” amacıyla kullanımından daha yüksektir.

8. Etkinlik

Konuşalım

a. Arkadaşlarınızla sokak oyunları oynarken neler hissettiğinizi, bu oyunları neden sevdiğinizi düşünüp bunlarla ilgili defterinize not alınız. Yazdıklarınızı sıra arkadaşlarınızın notlarıyla karşılaştırınız.

Cevap: Arkadaşlarımla sokak oyunları oynadığımda kendimi çok neşeli ve enerjik hissediyorum. Oyun oynarken zamanın nasıl geçtiğini fark etmiyorum. Arkadaşlarımla birlikte olmak beni mutlu ettiği için sokak oyunlarını seviyorum. Top oynamak, saklambaç oynamak ya da kışın kartopu oynamak hem çok eğlenceli hem de paylaşmayı, yardımlaşmayı ve birlikte hareket etmeyi öğrenmemi sağlıyor.

b. Arkadaşlarınızla oynadığınız sokak oyunlarından hiç unutamadığınız bir tanesini seçip anlatınız. Konuşmaya başlamadan önce defterinize aldığınız notları kullanarak kısa bir hazırlık yapınız.

Cevap: Arkadaşlarımla birlikte oynadığım ve hiç unutamadığım oyunlardan biri “kazık” oyunudur. Bu oyunu çok seviyorum çünkü hem eğlenceli hem de dikkat gerektiriyor. Oyunda herkesin yere saplayabildiği sivri uçlu tahta kazıkları oluyor. Amaç, kendi kazığımız yere saplı kalırken diğer oyuncuların kazıklarını devirmektir. Bu oyunda başarılı olduğum ve oynarken çok eğlendiğim için aklımdan hiç çıkmıyor.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 17 Cevabı

9. Etkinlik

YAZALIM

a. Aşağıdaki cümleleri renklendirilmiş kelimelere dikkat ederek okuyunuz. Cümlelerdeki değişimi inceleyiniz.

• Begüm düşünüyor.
• Begüm satranç oynarken düşünüyor.
• Begüm okulda satranç oynarken düşünüyor.
• Begüm okulda Mete’yle satranç oynarken düşünüyor.
• Begüm okulda düzenlenen turnuvada Mete’yle satranç oynarken düşünüyor.
• Begüm okulda düzenlenen turnuvada Mete’yle satranç oynarken hamlesini yapmak için düşünüyor.

b. Yukarıdaki örnek cümlelerden hareketle siz de aşağıdaki cümleye her defasında bir kelime veya kelime grubu ekleyerek oluşturduğunuz cümleleri tekrar yazınız.

• Çocuk oynuyor.
• Çocuk parkta oynuyor.
• Çocuk parkta arkadaşlarıyla oynuyor.
• Çocuk parkta arkadaşlarıyla top oynuyor.
• Çocuk parkta arkadaşlarıyla öğleden sonra top oynuyor.
• Çocuk parkta arkadaşlarıyla öğleden sonra eğlenerek top oynuyor.

ç. Yaptığınız etkinliğin yazma çalışmalarınızda size ne gibi katkıları olabilir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Bu etkinlik, yazma çalışmalarımda cümlelerimi daha ayrıntılı ve anlaşılır kurmama yardımcı olur.
Cümlelere eklenen kelime ve kelime grupları sayesinde anlatmak istediğim düşünceleri daha açık ifade edebilirim.
Ayrıca yazılarımda nerede, ne zaman, kiminle ve nasıl gibi sorulara cevap vererek metinlerimi zenginleştirmeme katkı sağlar.

Bu Görev Bizim

Çocuk oyunu ve yarışmaları ile ilgili erişim olanaklarınızı da göz önünde bulundurarak gelecek derse kadar uygun kaynaklardan belgesel, kısa film, çizgi film vb. materyallere yönelik bir araştırma yapınız. Araştırmaya başlamadan önce hangi bilgi kaynaklarını ve materyalleri kullanabileceğinizi ve bunlara nasıl ulaşabileceğinizi belirleyiniz.

Belirlediğiniz materyal ve kaynakları; amaç, ilgi ve ihtiyaçlarınıza uygunluğu açısından değerlendiriniz. Gerekli görürseniz yeni kaynak ve materyallere ulaşabilirsiniz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 18 Cevabı

İZLE UYGULA ÖĞREN

TAHMİN ETME STRATEJİSİ

Yıl boyunca öğreneceğiniz stratejilerden ilki “tahmin etme” stratejisi. Bu strateji, metnin ilerleyen bütünlerinde neler olacağını veya hangi bilgiler verileceğini çeşitli ipuçlarını kullanarak tahmin etmeyi içerir. Okuna, dinlene veya izlene öncesinde ve sırasında kullanılabilir. Merakı artırır, böylece metne odaklanmayı sağlar.

Cevap:

Bu araştırmayı yaparken öncelikle hangi kaynakları kullanabileceğimi belirlerim.
Çocuk oyunları ve yarışmalarıyla ilgili bilgi edinmek için belgesel, kısa film ve çizgi film gibi görsel materyallerden yararlanabilirim.

Bilgi kaynağı olarak internet siteleri, çocuk kanalları, eğitim platformları ve kütüphane kaynakları kullanılabilir.
İnternete bilgisayar, tablet veya telefon aracılığıyla ulaşabilirim.
Belgesel ve çizgi filmleri ise televizyon kanallarından ya da güvenilir video paylaşım sitelerinden izleyebilirim.

Ayrıca öğretmenlerimden ve aile büyüklerimden geçmişte oynanan çocuk oyunları hakkında bilgi alabilirim.
Bu şekilde araştırmamı planlı ve bilinçli bir şekilde yaparak gelecek derse hazırlıklı gelirim.

Önce öğretmeninizi izleyeceğiz, ardından gruplar hâlinde stratejiyi iki kez uyguladıktan sonra kendiniz kullanabileceğiz.

Öğretmenimizi İzliyoruz

Öğretmenimiz şimdi “tahmin etme” stratejisini kullanacak. Tahminlerini ve bunların gerekçelerini yazarken sesli düşünecek. Öğretmenimizi izlerken metnin başında ve numaralandırılmış yerlerde bulunan sorulara dikkat edelim.

Soru: Metnin başlık ve görsellerinde nelere dikkat etti?

• Cevap: Metnin başlığındaki kelimelerin ve görselin konuyla ilgili anahtar durumda olduğuna dikkat etti.

Soru: Metnin konu ve içeriğine yönelik tahminlerini başlık ve görsellerle nasıl ilişkilendirdi?

• Cevap: Başlıktaki beştaş kelimesinden metnin beştaş oyunuyla ilgili olduğunu, görselden de metnin kahramanlarının çocuklar olduğu sonucunu çıkardı.

GÖLGE OYUNU

O gün sabah bakkala ekmek almaya giderken arkadaşım Bora ile karşılaştım. Bora “Bambaşka bir oyun buldum, Melis. Bana yardım edersen akşama herkese sürpriz yapabiliriz.” dedi.

“Merak ettim, neymiş bu bambaşka oyun?” diye sordum.
“Kahvaltımı yapayım, sizin evin bahçesine gelince sen de dışarı çıkarsın, o zaman anlatırım.”
“Anlaştık.” dedim gülerek.
Bora çok farklı fikirleriyle hepimiz için komiklik makinesi gibidir. İlginç oyunlar bulur hatta büyükleri bile oyunlarının içine alır.
Hızlıca kahvaltımı yaparken annem gülerek” Melis, lokmalarını çiğnemeden yutma. Boğazına takılacak. Ne bu acele?” dedi.
“Bora gelecek birazdan. Onunla işimiz var.” dedim.
“Ooo! Ben de size katılabilir miyim?” diye sordu annem.
“Olmaz anne, sürpriz!” dedim, sanki olacakları biliyormuşum gibi. Sütümü içtim, koşarak bahçeye çıktım. Bora bahçe kapısının önündeydi. Yanına yaklaştım.
“Haydi, çabucak anlat.” dedim.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 19 Cevabı

Soru: Öğretmenimiz burada metnin sonraki bölümleriyle ilgili tahminlerini yaparken odaklandığı bilgilerle ilgili neler söyledi?

Cevap: Öğretmenimiz, Bora’nın yeni ve ilginç bir oyun planladığını, Melis’i de bu sürprize ortak ettiğini ifade etti.

Soru: Tahminlerinin gerekçeleri neydi?

Cevap: Bora’nın sürekli farklı fikirler üretmesi ve konuşmasında sürprizden bahsetmesi bu tahminlerin temel gerekçesi oldu.

Soru: Tahminde bulunurken metin dışında hangi bilgileri kullandı?

Cevap: Çocukların genellikle oyun oynamayı sevdikleri ve arkadaşlarıyla eğlenceli etkinlikler yapmaya istekli oldukları bilgisinden yararlandı.

Bora, “Gölge tiyatrosu yapmayı düşünüyorum.” dedi. “Gölge tiyatrosu mu, o nasıl bir şey?” diye şaşırarak sordum. Bora bana gölge tiyatrosunun ne olduğunu anlattı. “Süper!” dedim heyecanlanarak. Akşama şenlik vardı. Bora, perdeyi ve feneri bulmuş, geriye tiyatronun oyuncularını
tasarlamak kalmıştı. “Oyuncularımızın konuşmalarını da yazmalıyız.” diye de ekledi. Hemen eve gidip kâğıt kalem aldım. Öğlen yemeği saatine kadar gölge tiyatromuzun metnini yazdık. Karakterlerimizin resimlerini yapıp onları keçeli kalemlerle boyadık. Karakterlerimizi kesip kartonlara yapıştırdık sonra da onları çubuklara geçirdik. Biraz prova yaptık. Artık akşamki gösterimiz için hazırdık. “Bora! Herkese oyunumuzun saat kaçta ve nerede olacağını söylememiz gerek. Bisikletlerimize atlayıp duyuru yapalım mı?” diye önerdim.

“Harika bir fikir, Melis. Senin bölgen sizin komşu evler olsun, ben de parkın karşısındaki evlere doğru gideyim.” dedi Bora.

Mahallemizdeki pek çok arkadaşa haber verdik. Akşam olduğunda park, her zamankinden daha kalabalıktı. Arkadaşlarımız, mahallemizin büyükleri, nineleri, dedeleri hemen herkes gelmişti.

Soru: Öğretmenimiz burada metnin sonraki bölümleriyle ilgili tahminlerini yaparken odaklandığı bilgilerle ilgili neler söyledi?

Cevap: Öğretmenimiz, Bora ve Melis’in gölge tiyatrosu için hazırlık yaptıklarını ve akşam saatlerinde bir gösteri düzenleneceğini söyledi.

Soru: Tahminlerinin gerekçeleri neydi?

Cevap: Metinde gölge tiyatrosu fikrinin açıklanması ve hazırlık aşamalarının anlatılması bu tahminin gerekçesi oldu.

Soru: Tahminde bulunurken metin dışında hangi bilgileri kullandı?

Cevap: İnsanların genellikle yapılan etkinlik ve gösterilere ilgi duydukları ve merak ederek izlemeye geldikleri bilgisini kullandı.

Gösteriyi bitirdiğimizde izleyicilerimiz bizi ayakta alkışladı. Hem çok gülmüşler hem de oyunumuzu çok beğenmişlerdi. Oyundan sonra arkadaşlarımız yanımıza geldi. Hep birlikte sahnemizin yaz boyunca parkta kalmasına karar verdik. 0 günden sonra tüm arkadaşlarımız sırayla oyunlar sergiledi. Park, hepimiz için kocaman bir tiyatroya dönüştü.

Soru: Öğretmenimiz tahminlerinin doğruluğunu kontrol ederken neler yaptı?

Cevap: Öğretmenimiz, metnin ilerleyen bölümlerini okuyarak yaptığı tahminlerin doğru olup olmadığını inceledi ve tahminlerini metinde yaşanan olaylarla karşılaştırdı.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 20 Cevabı

Öğretmenimizin söylediklerini grup olarak adım adım uygulayalım. • Düşünelim ve tahminlerimizi grubumuzla paylaşalım. Bunlara yönelik grup kararlarını ilgili alanlara yazalım. • Öğretmenimizin uyarıları varsa ona göre çalışmamızı düzenleyelim.

BÜLBÜL İLE BEZİRGÂN
(…)
Uzak diyarlardan birinde, içindeki ağaçların dalları bulutlara değen bir orman varmış. Bu ormanda anne bülbül ile üç minik yavrusu yaşarmış. Onlara bakanlar kanatlarının renklerinin güzelliğine mi, seslerindeki huzurun büyüsüne mi hayran kalsınlar, bilemezlermiş.
Günlerden bir gün ormanda ince ince bir yağmur yağmış. Toprağın etrafa yaydığı koku, öyle güzelmiş ki anne bülbül yavrularını da alıp biraz gezmek istemiş. Yağmur birden hızlanı- vermiş. Anne bülbül ve yavrulan yorulunca genç bir ağacın dalına konup dinlenmişler. Tam bu sırada büyük bir gürültüyle irkilmişler. Her biri korkuyla başka bir ağaca uçuşmuş. Dinlendikleri ağaçtan çıkan dumanları görünce bir yıldırım düştüğünü anlamışlar. Anne bülbül yavrularını etrafına tekrar toplamak için seslenmiş. İki yavrusu hemen yanına gelmiş ama en küçüğü bir
türlü gelmemiş.

Anne bülbül, telaşla etrafına bakınırken yavrusunu yerdeki bir adamın avuçlarının arasında görmüş. Kanadından yaralanmış minik yavru, acı içinde çırpınıyormuş. Adam oradan uzaklaşırken anne bülbül, gözyaşlarıyla arkalarından bakakalmış.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 21 Cevabı

Aradan biraz zaman geçmiş. Bülbüllerin sesiyle neşelenen orman sessizliğe bürünmüş. Anne bülbül, evlat hasretine dayanamayıp yavrularını da yanına alıp düşmüş yola. Hayatında hiç bu kadar hızlı uçmamış. Çünkü kanatlarını değil, yüreğini çırpıyormuş. Sonunda kocaman bir han kapısının önüne varmışlar. Kapıda ellerinde yüklerle bekleyen birkaç adam duruyormuş. Adamlar, yüklerini yere bırakıp kapıyı çalmışlar, içlerinden biri seslenmiş:
— Aç kapıyı bezirgânbaşı!
Kapıyı bülbülün yavrusunu götüren adam açmış ve şöyle demiş:
— Hoş geldiniz. Sizi içeri alırım almasına da kapı hakkı ne verirsiniz, demiş.
Adam heybesinden küçük bir ipek kumaş çıkarıp uzatmış. Bizden sana yadigâr olsun demiş.
Anne bülbül olup bitenleri anlamaya çalışırken hanın etrafında şöyle bir dolaşmış ve pencereden bakınca bir de ne görsün? Minik yavrusu bir kafesin içinde uçuşuyormuş.

Adamlar içeri girince kapı kapanmış. Anne bülbül cesaretini toplamış, evlatları ile birlikte kapının tokmağını kaldırıp bırakmışlar. Anne bülbül seslenmiş:
— Aç kapıyı bezirgânbaşı, demiş. Kapı açılmış. Adam karşısında anne bülbül ve yavrularını görünce önce şaşırmış, sonra tebessüm etmiş. Anne bülbül hüzünlü bir sesle yalvarmış:
— Bezirgânbaşı, bana yavrumu geri ver, demiş. Bezirgânbaşı cevaplamış:
— Elbette veririm, güzel sesli dostumun güzel sesli annesi.
Ben onun kanadını sardım. Kanadı iyileşince ormana getirecektim, demiş. Anne bülbül şaşkınlıkla sormuş:
— Peki, bizden kapı hakkı istemeyecek misin, demiş. Bezirgân tebessümle karşılık vermiş:
— Ben burada konaklayacaklardan küçük hediyeler alırım.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 22 Cevabı

Biz dostuz, siz bana o güzel sesinizi hediye edin ve yavru bülbül iyileşene kadar misafir olun yeter, demiş.
O gün bugündür şu sözlerle çocuklar bezirgânbaşı oyunu oynuyorlar:
Aç kapıyı, bezirgânbaşı, bezirgânbaşı!
Kapı hakkı ne verirsin?
Arkamdaki yadigâr olsun, yadigâr olsun…
Gökten üç elma düşmüş. Biri bülbüllere, biri bezirgânbaşına, diğeri de oyun oynamayı seven bütün çocuklara…

Tahminlerimizin Gerekçeleri ve Doğruluğu

✅ Okumaya Başlamadan Önceki Tahminlerimiz:
Metnin başlığı ve görsellerini incelediğimizde, hikâyenin yavruları olan bir bülbül ile bezirgân arasında yaşanan bir olayı anlatacağını tahmin ettim.

✅ 1 Numaralı Yerdeki Tahminlerimiz:
Anne bülbülün ve yavrularının kaybolan yavruyu bulmak için yola çıktıklarını düşündüm. Çünkü annelik duygusu yalnızca insanlarda değil, hayvanlarda da güçlü bir şekilde görülür.

✅ 2 Numaralı Yerdeki Tahminlerimiz:
Adamın, bülbülün güzel sesi hoşuna gittiği için onu yanında tuttuğunu tahmin ettim. Çünkü bülbül, sesiyle bilinen ve insanları etkileyen bir kuştur.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 23 Cevabı

Bu kez öğretmenimiz gerekmedikçe bize müdahale etmeyecek.

• Önceki uygulamalardaki sırayı takip edelim.

• Grup arkadaşlarımızla konuşup tartıştıktan sonra ortak karar verelim ama tahmin ve gerekçelerimizi her birimiz kendi kitabımıza yazalım.

KANGURUNUN PARMAK UÇLARINDAKİ DÜNYA

Bir zamanlar iyilik güzellik ülkesinde tüm canlıların birlikte yaşadığı bir orman varmış. Bu ormanda çeşit çeşit hayvanlar, ağaçlar ve çiçekler bulunurmuş. (…), Ormandaki hayvanlar her hafta toplanıp birbirinden eğlenceli oyunlar oynarlarmış,

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 24 Cevabı

Saklambaç, körebe, seksek, koşmaca, zıplamaca… Ormandaki hayvan dostlar bazen gölün kıyısındaki ağaç parkında oyunlar kurarlar, yarışmalar yaparlarmış. Bu ağaç parkı onların en sevdiği yermiş.

Gökyüzünün berrak olduğu günlerin birinde minik kanguru, arkadaşları ile oyun oynamak için ağaç parkına gitmiş. Hep birlikte salıncakta sallanmışlar, zıplama tahtasında el ele zıplayarak gökyüzünden yıldız toplar gibi hayal kurmuşlar. Kaydıraktan göle kaymışlar. Balıklar bu oyuna pek sevinmiş, kurbağalar el çırpmış.

Bütün hayvanlar doyasıya oynadıktan sonra koşu yarışması yapmaya karar vermişler. Yarışmayı her zamanki gibi yine gri tavşan kazanmış, hak ettiği havuç ödülünü çıtır çıtır yiyerek evine gitmiş. Ertesi gün yine tüm hayvanlar toplanıp seksek oynamaya karar vermişler, minik kanguru bu seksek oyununu çok seviyormuş. Ama çok güzel zıplamasına rağmen gözleri görmediği için taşın olduğu kareyi bulamıyormuş. Yine de tüm gün arkadaşları ile keyifli vakit geçirmiş.

Kangurunun hayali yarışma oyunlarının birinde kazanan olmakmış. Kendisi gibi görme engelli başka hayvan olmadığı için o da arkadaşları ile aynı şartlarda yarışıyormuş. Aslında bu durum onu rahatsız etmiyormuş. Ona farklı olduğunu hiç belli etmiyorlar, onu olduğu gibi kabul ediyorlarmış. (…)

Yine derenin suyunun azaldığı biryaz günü, karşıdan gelen hayvanlar ağaç parkına gitmişler. Minik kanguru ve arkadaşları da parka gitmiş, hep birlikte köşe kapmaca oynayıp eğlenmişler.

Derenin karşısından gelen hayvanlardan birisi “Bil Bakalım Bu Ne?” oyununu yarışma şeklinde oynamayı önermiş. Tüm hayvan dostları ilk kez oynayacakları bu oyun için heyecanlanmışlar. Ama içlerinde en heyecanlısı minik kanguru olmuş. Çünkü her şeyi dokunarak buluyor ve tanıyormuş. Parmak uçlarında kurduğu dünyanın gizemli büyüsünü bir yarışmada kullanacağından içi kıpır kıpır olmuş.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 25 Cevabı

Nihayet yarışma başlamış, tüm hayvanlar gözlerini kapatmışlar ve kendilerine verilen nesneyi dokunarak tanımaya çalışmışlar. (…) Oyunun sonunda kazanan minik kanguru olmuş. Yarışmaya katılan dostları onu içtenlikle tebrik etmişler ve en sevdiği meyvelerden ödül vermişler. Minik kanguru, emek vererek kazandığı bir yarışmanın haklı gururunu yaşıyormuş. Arkadaşlarına veda etmiş, meyvelerini yemiş ve hoplaya zıplaya yola koyulmuş. Minik kanguru ağaç parkından ayrılırken kuşlara, çiçeklere kısacası parmak uçlarındaki kocaman dünyaya gülümsemiş…

p>Soru: Artık tahmin etme stratejisini kullanmayı öğrendik. Şimdi kitabımızdaki “Topsuz Basketbol Oyunu” metninde stratejiyi kendimiz kullanabiliriz.

Cevap:

✅ Okumaya başlamadan önceki tahminim:
Metnin başlığına ve görseline bakarak, hikâyenin basketbol oynayan çocuklarla ilgili olduğunu ve metinde uzay ya da uzayı çağrıştıran bölümlerin yer alabileceğini tahmin ediyorum.

✅ 1 numaralı yerle ilgili tahminim:
Metnin adında “topsuz” ifadesi geçtiği için bu oyunun normal basketbol oyunundan farklı olarak top kullanılmadan oynanacağını düşünüyorum.

✅ 2 numaralı yerle ilgili tahminim:
Metnin ilerleyen bölümünde görevlilerin gelerek Mete’ye yardım edeceğini ve onun durumunun ciddi olmadan çözüleceğini tahmin ediyorum.

Materyalimi Seçiyorum

Soru: Topsuz Basketbol Oyunu” metnini okuyacaksınız. Metni daha kolay anlayabilmek için faydalanacağınız sözlük, çalışma kâğıdı vb. materyaller seçiniz. Seçtiğiniz materyaller, yetersiz gelirse seçimlerinizi değiştirebilirsiniz.

Cevap:

“Topsuz Basketbol Oyunu” metnini daha iyi anlayabilmek için okuma sırasında
sözlük, çalışma kâğıdı ve not defteri kullanmayı seçtim.
Bilmediğim kelimelerin anlamlarını sözlükten araştırdım.
Önemli gördüğüm yerleri çalışma kâğıdına not aldım.
Gerekli durumlarda materyallerimi değiştirerek farklı kaynaklardan da yararlandım.

Soru: Okuma bitiminde seçimlerinizin metni anlamanıza nasıl katkı sağladığını değerlendiriniz.

Cevap:

Okuma bitiminde seçtiğim bu materyallerin metni daha kolay anlamama yardımcı olduğunu fark ettim.
Sözlük sayesinde bilmediğim kelimeleri öğrendim, çalışma kâğıdı sayesinde metindeki olayları daha iyi takip ettim.
Bu materyaller, metni daha dikkatli okumamı ve anlamamı sağladı.