10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 291 Cevapları MEB Yayınları – Dalgalar ve Yayılma Sürati

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları – MEB Sayfa 291 | Kontrol Noktası – Performans Görevine Hazırlık – Konuya Başlarken

Kontrol Noktası Cevapları

Soru: Dalgalar hangi ölçütlere göre sınıflandırılır?

Cevap: Dalgalar, taşıdığı enerjiye ve titreşim doğrultusuna göre iki grupta sınıflandırılır.

• Taşıdığı enerjiye göre: Mekanik dalgalar ve elektromanyetik dalgalar
• Titreşim doğrultusuna göre: Enine dalgalar ve boyuna dalgalar

Performans Görevine Hazırlık

Soru: Performans görevinizde kullanmak üzere bu bölümde öğrendiğiniz kavramları aşağıdaki alana yazınız.

Cevap: Bu bölümde öğrendiğim temel kavramlar şunlardır:

• Dalga: Enerjinin bir ortamda veya boşlukta titreşim hareketiyle yayılmasıdır.
• Dalga boyu (λ): Ardışık iki dalga tepesi veya iki dalga çukuru arasındaki uzaklıktır.
• Genlik (A): Dalganın denge konumundan en fazla uzaklaştığı mesafedir ve dalganın taşıdığı enerjiyle ilişkilidir.
• Dalga tepesi: Dalganın ulaştığı en yüksek noktadır.
• Dalga çukuru: Dalganın ulaştığı en düşük noktadır.
• Frekans (f): Bir saniyede oluşan dalga sayısıdır ve birimi Hz’dir.
• Periyot (T): Bir tam dalganın oluşması için geçen süredir.
• Dalga hızı (v): Dalganın yayılma süratidir ve v = λ × f bağıntısı ile hesaplanır.
• Enine dalga: Titreşim doğrultusu, yayılma doğrultusuna dik olan dalgalardır.
• Boyuna dalga: Titreşim doğrultusu ile yayılma doğrultusu aynı olan dalgalardır.
• Mekanik dalga: Yayılmak için maddesel bir ortama ihtiyaç duyan dalgalardır.
• Elektromanyetik dalga: Maddesel ortama ihtiyaç duymadan boşlukta yayılabilen dalgalardır.

4.3. Dalgaların Yayılma Süratini Etkileyen Etmenler

Konuya Başlarken

Denizde rüzgâr etkisiyle oluşan dalgaların kıyıya yaklaştıkça dalga boylarının kısaldığı ve yayılma hızlarının azaldığı gözlemlenir. Sörfçüler, dalgaların bu değişimini dikkate alarak kıyıya yakın bölgelerde daha dikkatli hareket eder. Ayrıca şimşek ve gök gürültüsü gibi doğa olaylarında ışık ve sesin farklı zamanlarda algılanması da dalga hızlarıyla ilişkilidir.

Soru 1: Kıyıya yaklaştıkça denizdeki dalgaların süratinin azalmasının nedeni ne olabilir?

Cevap: Kıyıya yaklaştıkça suyun derinliği azalır. Su derinliğinin azalması, dalgaların yayılma koşullarını değiştirir ve bu durum dalga hızının düşmesine neden olur.

Soru 2: Görüntü ve sesin farklı zamanlarda algılanmasının sebebi ne olabilir?

Cevap: Işık ve ses farklı tür dalgalardır.

• Işık, elektromanyetik dalga olduğu için çok hızlı yayılır.
• Ses ise mekanik dalgadır ve havada daha yavaş yayılır.

Bu nedenle şimşek önce görülür, gök gürültüsü ise daha sonra duyulur.

Soru 3: Sıcak havalarda sesin daha iyi duyulmasının sebebi ne olabilir?

Cevap: Sıcak havalarda hava taneciklerinin hareketi artar.
Bu durum ses dalgalarının daha hızlı ve daha az enerji kaybıyla yayılmasını sağlar. Bu nedenle sıcak havalarda ses daha net ve daha uzak mesafeden duyulabilir.