10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 289-290 Cevapları

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları

Sayfa 289 | Çalışma Yaprağı – Dalgaların Sınıflandırılması

Çalışma Yaprağı

Soru 1: Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere, kutucuklarda verilen kelimelerden uygun olanları yazınız.

Verilen Kelimeler: gama ışınları – mekanik – radyo – görünür bölge – deprem – titreşim – elektromanyetik – radyo dalgaları – yay – ses – su – uzanım

I. 1880’lerin sonunda keşfedilen elektromanyetik dalgalar, radyo ve televizyon gibi iletişim teknolojilerinde kullanılmaktadır.

II. Elektromanyetik spektrumda gama ışınları en yüksek enerjiye sahiptir.

III. 380–700 nm arası dalga boyuna sahip görünür bölge, bir elektromanyetik dalga türüdür.

IV. Deprem sırasında oluşan dalgalar, deprem dalgalarıdır.

V. Mikrodalgaların frekansı, radyo dalgalarına göre daha büyüktür.

VI. Mekanik dalga olan deprem ve su dalgaları hem enine hem boyuna dalgalardır.

VII. Bir dalganın uzanım değeri, dalganın denge konumundan uzaklığını tanımlar.

VIII. Rüzgârda sallanan yapraklarda ve kanat çırpan bir arıda titreşim hareketi görülür.

Soru 2: Fizik öğretmeni, öğrencilerine mekanik ve elektromanyetik dalgalar arasında fark olup olmadığını sorar.
Öğrenciler aşağıdaki deneyimleri paylaşır:

Derya: Uzaydaki yıldızlardan yayılan ışıkların Dünya’ya ulaşması zaman aldığı için yıldızların geçmişteki hâllerini görebiliriz.
Arda: Havası boşaltılmış bir balon içinde telefondan çıkan ses duyulmaz ancak telefonun ekranındaki ışık yanar.

Derya ve Arda’nın paylaşımlarından ve kendi deneyimlerinizden yola çıkarak mekanik ve elektromanyetik dalgaların hangi özelliklerinin farklı olduğunu yazınız.

Cevap: Mekanik dalgalar, yayılabilmek için maddesel bir ortama ihtiyaç duyar. Bu nedenle havası boşaltılmış bir ortamda ses dalgaları yayılmaz ve duyulmaz.
Elektromanyetik dalgalar ise boşlukta da yayılabilir. Bu yüzden uzaydaki yıldızlardan gelen ışık Dünya’ya ulaşabilir ve vakum ortamında bile ışık görülebilir.
Ayrıca elektromanyetik dalgalar, mekanik dalgalara göre daha yüksek hızla yayılır. Bu nedenle şimşek çaktığında önce ışık görülür, ardından ses duyulur.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları – MEB Sayfa 290 | Dalgalar

Soru 3 – Aşağıda dalga türleri ve bu dalga türlerine ait günlük hayat örnekleri verilmiştir.
Günlük hayat örneklerinin başındaki harfleri uygun dalga türlerinin yanına yazarak eşleştiriniz.
(Bir örnek birden fazla dalga türü ile ilişkilendirilebilir.)

Dalga Türleri

I. Mekanik dalgalar
II. Elektromanyetik dalgalar
III. Enine dalgalar
IV. Boyuna dalgalar

Günlük Hayat Örnekleri

a) Güneş ışığının tende oluşturduğu sıcaklık
b) Buzdolabı çalışırken çıkan ses
c) Gölete taş atıldığında su yüzeyinde oluşan dalgalar
ç) Cep telefonuna gelen mesaj sinyali
d) Evdeki kablosuz internet sinyalleri
e) Kutup ışıkları
f) Deprem sırasında oluşan sismik dalgalar
g) Kamyon motorundan gelen sesler

Cevap:

• I. Mekanik dalgalar: b – c – f – g
• II. Elektromanyetik dalgalar: a – ç – d – e
• III. Enine dalgalar: a – c – ç – d – e – f
• IV. Boyuna dalgalar: b – c – f – g

Soru 4 – Aşağıdaki tabloda verilen dalga türlerini; enine dalga, boyuna dalga, mekanik dalga ve elektromanyetik dalga özelliklerine göre uygun yerlere “✓” işareti koyarak sınıflandırınız.

Özet Bilgi

• Mekanik dalgalar maddesel ortamda yayılır.
• Elektromanyetik dalgalar boşlukta da yayılabilir.
• Enine dalgalarda titreşim yayılma yönüne diktir.
• Boyuna dalgalarda titreşim yayılma yönüyle aynıdır.