10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı 191-192. Sayfa Etkinlik Cevapları (Harnâme)
- Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinde, MEB Yayınları’nın 191. sayfasına ait Harnâme metni inceleniyor. Bu mesnevi, açgözlülüğün zararlarını öğüt verici bir dille anlatıyor. Metinde sebep-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç, karşılaştırma, benzetme, yakınma ve tasarı gibi anlam ilişkileri örnek dizelerle açıklanıyor. Harnâme’nin teması “açgözlülük” olarak belirlenirken, şairin bu temayı seçme sebebi, insanların hırs ve kıskançlık gibi duygulardan kaçınması gerektiği yönünde ahlaki bir ders verme amacı taşıyor. Metnin sade dili, mesajın geniş kitlelere ulaşmasını hedefliyor.
Sayfa 192’de ise eşeğin duygusal değişimleri ve okuma öncesi-sonrası tahminler değerlendiriliyor. Kerem ile Aslı hikayesine giriş yapılıyor. Bu özet, 10. sınıf Türk dili ve edebiyatı, Harnâme özeti, MEB Yayınları cevapları, anlam ilişkileri, tematik analiz ve edebi metin incelemesi gibi anahtar kelimeleri içermektedir.
10. Sınıf Edebiyat: Harnâme Etkinlik Cevapları (191-192. Sayfa)
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 191 | Sıra Sizde
Harnâme, anlam ilişkileri ve temasıyla öğüt veren bir mesnevidir. Metinde açgözlülüğün zararı sade ve anlaşılır bir dille anlatılır.
Soru 1: Harnâme’den tabloda yer alan anlamları taşıyan dizeleri bulunuz. Bu anlamların nasıl sağlandığını örnekteki gibi açıklayınız.
Sebep–Sonuç: “Yok mudur gökde ıldızumuz / K’olmadı yir yüzünde boynuzumuz”
Sebep–sonuç anlamı “ki” bağlacıyla sağlanmıştır.
Amaç–Sonuç: “Varayın ben de buğday işleyeyin”
“-eyin” ekiyle amaç anlamı verilmiştir.
Koşul–Sonuç: “Eğer aklında noksan yoksa anla”
“Eğer” sözcüğü koşul anlamı kazandırmıştır.
Karşılaştırma: “Çün sığırdan eşek nite ola kem”
Eşek ile sığır karşılaştırılmıştır.
Benzetme: “Kim ol benzer aya”
Züleyha’nın yüzü aya benzetilmiştir.
Yakınma: “Nice yiyem odun ile letler”
Yük taşımaktan duyulan şikâyet ifade edilmiştir.
Tasarı: “Varayın ben de buğday işleyeyin”
Geleceğe yönelik plan (tasarı) anlamı vardır.
Soru 2 (a): Aşağıdaki kavramlardan hangisi Harnâme’nin temasını en iyi şekilde yansıtmaktadır?
- Açgözlülük
- Adalet
- Azim
- Cimrilik
- Dostluk
- Fedakârlık
Cevap: Açgözlülük
Soru 2 (b): Şairin bu temayı seçme sebebi/sebepleri neler olabilir?
Cevap: Şair, insanların hırs, kıskançlık ve açgözlülük gibi olumsuz duygularla hareket etmemesi gerektiğini göstermek istemiştir. Elindekilerle yetinmenin insanı mutlu edeceğini topluma ahlaki bir ders olarak sunmayı amaçlamıştır.
Soru 2 (c): Metnin dil ve anlatımının dönemin diğer türlerine (gazel, kaside, murabba, terkibibent vb.) göre sade olduğu görülmektedir. Şairin bu tercihinin gerekçeleri neler olabilir? Açıklayınız.
Cevap: Şair, mesajını geniş halk kitlelerine ulaştırmak istediği için sade bir dil kullanmıştır. Amacı süslü bir sanat göstermek değil, öğüt verici ve düşündürücü bir anlatımla herkesin metni kolayca anlamasını sağlamaktır.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 192
Sıra Sizde – Anlam Oluşturabilme
Soru 2: Harnâme’deki eşeğin olay örgüsü boyunca yaşadığı duyguları aşağıdaki şemada boş bırakılan bölümlere ok yönünde sırasıyla yazınız.
Cevap: Bitkinlik → Kıskançlık → Açgözlülük → Merak → Umut → Hayal kırıklığı → Üzüntü → Pişmanlık
Soru 3: Harnâme’yi okumadan önce metnin içeriği hakkında yaptığınız tahminlerinizi ve okuduktan sonra ulaştığınız bilgileri aşağıdaki diyagrama yazınız.
Okuma Öncesi Tahminlerim: Harnâme’nin hayvanlar üzerinden anlatılan mizahi bir hikâye olduğunu düşündüm. Metinde bir eşeğin başından geçen olaylar yoluyla insanlara öğüt verileceğini ve sonunda ders çıkarılacağını tahmin ettim.
Okuma Sonrası Edindiğim Bilgiler: Harnâme’de insanların açgözlülüğü, kıskançlığı ve hırsı eleştirilmektedir. Eşek karakteri, elindekilerle yetinmeyen insanları temsil eder. Eser, mizah yoluyla sabır, kanaatkârlık ve kendini bilme mesajı vermektedir.
Soru: Aşağıdaki metni okuyunuz. Yönergelerden faydalanarak grup çalışmasını yapınız.
Kerem İle Aslı
Isfahan şehrinin gayet adaletli bir şahı vardır. Şahın ve onun hazinedarı keşişin (rahip) çocuğu olmamaktadır. Şah ve karısı bu duruma çok üzülmektedir. Keşişin teklifiyle gönüllerindeki gamı gidermek için eşi benzeri görülmemiş bir bahçe ve bahçenin içine köşkler yaptırır. Bir gün şahın haremi ile keşişin karısı bahçede gezerken ihtiyar bir adam onlara bir elma bir de ayva fidanı sunar…
Cevap: Bu etkinliğin cevabı bir sonraki sayfada yer almaktadır. (Bkz. sayfa 194)
Yorum gönder